Jön Türklerin 1876 Kanun-ı Esasi'sini yeniden yürürlüğe koymak için yaptıkları ve 1908'de başarıya ulaşan askeri hareket hangisidir?
A) 31 Mart Vakası
B) Çırağan Sarayı Baskını
C) Rumeli'deki askeri birliklerin ayaklanması
D) Bab-ı Ali Baskını
Sevgili öğrenciler, bu soru Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerindeki önemli siyasi gelişmelerden birini, yani II. Meşrutiyet'in ilanına giden süreci anlamamızı istiyor. Jön Türklerin 1908'de Kanun-ı Esasi'yi yeniden yürürlüğe koymak için başlattığı hareketi bulalım.
- Öncelikle soruyu iyi anlayalım: Jön Türkler, 1876'da ilan edilen ve II. Abdülhamid tarafından askıya alınan Kanun-ı Esasi'yi (Anayasa) tekrar yürürlüğe koymak istiyorlardı. Bu amaçla 1908'de başarılı olan askeri hareketi soruyor.
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) 31 Mart Vakası: Bu olay, 1909 yılında, yani II. Meşrutiyet'in ilanından bir yıl sonra İstanbul'da çıkan ve meşrutiyet yönetimine karşı olan gerici bir ayaklanmadır. Jön Türklerin anayasayı yeniden yürürlüğe koyma hareketiyle ilgili değildir. Bu nedenle A seçeneği doğru değildir.
- B) Çırağan Sarayı Baskını: Bu olay, 1878 yılında Ali Suavi tarafından, tahttan indirilen V. Murad'ı yeniden tahta çıkarmak amacıyla yapılan bir baskındır. 1908'deki Jön Türk hareketinden çok daha önce gerçekleşmiştir ve amacı farklıdır. Bu nedenle B seçeneği doğru değildir.
- C) Rumeli'deki askeri birliklerin ayaklanması: İşte bu, aradığımız cevaptır! 1908 yılında İttihat ve Terakki Cemiyeti'ne mensup subaylar (Jön Türkler), özellikle Enver Bey, Niyazi Bey ve Eyüp Sabri Bey gibi isimler, Makedonya (Rumeli) bölgesindeki askeri birliklerle birlikte ayaklanarak II. Abdülhamid'e karşı anayasanın yeniden yürürlüğe konulması için baskı yaptılar. Bu ayaklanma ve baskı sonucunda II. Abdülhamid, 23 Temmuz 1908'de Kanun-ı Esasi'yi yeniden ilan etmek ve II. Meşrutiyet Dönemi'ni başlatmak zorunda kaldı. Bu nedenle C seçeneği doğru cevaptır.
- D) Bab-ı Ali Baskını: Bu olay, 1913 yılında İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin bir grup subayının hükümet binası olan Bab-ı Ali'yi basarak yönetimi ele geçirmesi ve Kâmil Paşa hükümetini devirmesidir. Bu da 1908'deki olaydan çok sonra gerçekleşen ve farklı bir amaç taşıyan bir gelişmedir. Bu nedenle D seçeneği doğru değildir.
Gördüğümüz gibi, Jön Türklerin 1908'de Kanun-ı Esasi'yi yeniden yürürlüğe koymak için başlattığı ve başarıya ulaştığı askeri hareket, Rumeli'deki askeri birliklerin ayaklanmasıdır.
Cevap C seçeneğidir.
