Jön Türkler döneminde Osmanlı coğrafyasında yaşanan ve hareketin yayılmasında etkili olan temel sorun aşağıdakilerden hangisidir?
A) Tarımsal verimsizlik
B) Dış borçlar ve ekonomik sıkıntılar
C) Nüfus azlığı
D) Deniz ticaretinin yetersizliği
Sevgili öğrenciler,
Jön Türkler dönemi, Osmanlı İmparatorluğu'nun dağılma sürecini yaşadığı, iç ve dış sorunlarla boğuştuğu kritik bir zaman dilimidir. Bu dönemde ortaya çıkan Jön Türk hareketi, devleti kurtarmayı ve modernleştirmeyi amaçlayan aydın ve askerlerden oluşuyordu. Hareketin yayılmasında etkili olan temel sorunu anlamak için dönemin genel koşullarına bakmamız gerekir.
- Jön Türkler ve Dönemin Genel Durumu: Jön Türkler (İttihat ve Terakki Cemiyeti), II. Abdülhamid'in mutlakiyetçi yönetimine karşı çıkarak Meşrutiyet'i yeniden ilan etmeyi ve devleti Batılılaşma yoluyla kurtarmayı hedeflemişlerdir. Onların temel motivasyonlarından biri, imparatorluğun giderek zayıflaması, toprak kayıpları ve yabancı devletlerin iç işlerine müdahalesinin artmasıydı.
- Seçenek A) Tarımsal verimsizlik: Osmanlı ekonomisinde tarım önemli bir yer tutsa da, tarımsal verimsizlik tek başına Jön Türk hareketinin yayılmasındaki "temel" sorun değildi. Daha geniş ekonomik ve siyasi sorunların bir parçasıydı.
- Seçenek B) Dış borçlar ve ekonomik sıkıntılar: Bu seçenek, dönemin en can alıcı sorunlarından birini ifade eder. Osmanlı İmparatorluğu, 19. yüzyılın ortalarından itibaren Avrupa devletlerinden yüklü miktarda borç almıştı. Bu borçlar ödenemeyince, 1881'de Düyun-u Umumiye (Genel Borçlar İdaresi) kuruldu. Bu kurum, imparatorluğun bazı önemli gelir kaynaklarına (tütün, tuz, pul, alkollü içkiler vb.) el koyarak yabancı alacaklılara aktarıyordu. Bu durum, Osmanlı Devleti'nin ekonomik bağımsızlığını kaybetmesine, halkın ağır vergiler altında ezilmesine ve devletin egemenlik haklarının kısıtlanmasına yol açtı. Bu ekonomik bağımlılık ve sıkıntılar, hem aydınlar hem de halk arasında büyük bir hoşnutsuzluk yaratmış, devleti kurtarma fikrini güçlendirmiş ve Jön Türk hareketinin yayılması için zemin hazırlamıştır.
- Seçenek C) Nüfus azlığı: Osmanlı İmparatorluğu'nun nüfusu az değildi; aksine, çok uluslu ve kalabalık bir yapıya sahipti. Nüfus azlığı, Jön Türk hareketinin yayılmasında etkili olan temel bir sorun değildi.
- Seçenek D) Deniz ticaretinin yetersizliği: Deniz ticareti, imparatorluğun ekonomik yapısında önemli olsa da, yetersizliği doğrudan Jön Türk hareketinin yayılmasının temel nedeni değildi. Bu da daha geniş ekonomik sorunların bir parçası olarak görülebilir.
- Sonuç: Osmanlı İmparatorluğu'nun dış borçlar nedeniyle ekonomik bağımsızlığını kaybetmesi ve Düyun-u Umumiye'nin kurulması, devletin itibarını zedelemiş, halkın refah seviyesini düşürmüş ve yabancı müdahaleleri artırmıştır. Bu durum, devleti bu kötü gidişattan kurtarmak isteyen Jön Türklerin en önemli motivasyon kaynaklarından biri olmuş ve hareketin geniş kitlelere yayılmasında kilit rol oynamıştır.
Cevap B seçeneğidir.
