Yeni Lisan hareketinin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Arapça ve Farsça kelimelerin tamamen Türkçeden atılması
B) Türkçenin sadeleştirilmesi ve yabancı dil kurallarından arındırılması
C) Osmanlı Türkçesinin edebiyat dili olarak korunması
D) Halkın konuştuğu dilin tamamen unutularak yeni bir dil oluşturulması
Sevgili öğrenciler, Yeni Lisan hareketi, Türk edebiyatı ve dil tarihinde önemli bir dönüm noktasıdır. Bu soruyu doğru bir şekilde çözebilmek için, hareketin ortaya çıktığı dönemin dil anlayışını ve Yeni Lisan'ın getirdiği yenilikleri iyi anlamamız gerekiyor.
- Yeni Lisan Hareketi Nedir?
Yeni Lisan hareketi, 1911 yılında Selanik'te Ömer Seyfettin, Ziya Gökalp ve Ali Canip Yöntem tarafından çıkarılan Genç Kalemler dergisi etrafında şekillenmiştir. Bu hareketin temel amacı, o dönemde kullanılan Osmanlı Türkçesinin halktan uzak, anlaşılması zor yapısını değiştirmek ve dili sadeleştirmektir.
- Dönemin Dil Durumu:
Osmanlı Türkçesi, Arapça ve Farsça kelime ve tamlamalarla (sözcük gruplarıyla) oldukça yüklüydü. Özellikle edebiyat dili, halkın günlük konuşma dilinden çok farklıydı. Bu durum, yazılan eserlerin geniş kitleler tarafından anlaşılmasını zorlaştırıyordu.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Arapça ve Farsça kelimelerin tamamen Türkçeden atılması: Yeni Lisan hareketi, dile yerleşmiş, halk tarafından kullanılan Arapça ve Farsça kelimelerin atılmasını değil, gereksiz ve anlaşılması zor olanların yerine Türkçe karşılıklarının kullanılmasını savunmuştur. Tamamen atılması gibi radikal bir hedefi yoktu.
- B) Türkçenin sadeleştirilmesi ve yabancı dil kurallarından arındırılması: İşte bu, Yeni Lisan hareketinin temel amacıdır! Onlar, Arapça ve Farsça dilbilgisi kurallarıyla (örneğin tamlamalar) oluşturulmuş karmaşık yapıları Türkçeden çıkarmak, yerine Türkçe dilbilgisi kurallarını esas almak ve böylece dili daha anlaşılır, daha akıcı hale getirmek istemişlerdir. Halkın konuştuğu Türkçeye yakın bir yazı dili oluşturmayı hedeflemişlerdir.
- C) Osmanlı Türkçesinin edebiyat dili olarak korunması: Bu seçenek, Yeni Lisan'ın amacının tam tersidir. Hareketin amacı, Osmanlı Türkçesinin o dönemdeki karmaşık yapısını korumak değil, onu değiştirmek ve sadeleştirmekti.
- D) Halkın konuştuğu dilin tamamen unutularak yeni bir dil oluşturulması: Bu da doğru değildir. Yeni Lisan, halkın konuştuğu dilden tamamen kopuk yeni bir dil yaratma peşinde değildi; aksine, yazı dilini halkın konuşma diline yaklaştırmayı amaçlıyordu.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, Yeni Lisan hareketinin en temel amacı, Türkçeyi yabancı dil kurallarının etkisinden kurtararak sadeleştirmek ve halkın anlayabileceği bir yazı dili haline getirmektir.
Cevap B seçeneğidir.
