Türk tarihinde demokrasi (Kurultay, Tanzimat, Meşrutiyet, Cumhuriyet) Test 2

Tanzimat Fermanı'nın ilan edilmesindeki temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

A) Saltanat sistemini güçlendirmek
B) Osmanlı Devleti'nde demokratikleşmeyi başlatmak
C) Avrupa devletlerinin iç işlerine karışmasını engellemek
D) Yeni topraklar fethetmek

Sevgili öğrenciler, Tanzimat Fermanı, Osmanlı Devleti tarihinde çok önemli bir dönüm noktasıdır. Bu fermanın ilan edilmesindeki temel amacı anlamak için dönemin koşullarını iyi bilmemiz gerekir.

19. yüzyılda Osmanlı Devleti, Avrupa devletlerinin özellikle azınlık hakları ve iç işlerine karışma tehdidi altındaydı. Rusya, İngiltere, Fransa gibi büyük güçler, Osmanlı topraklarındaki Hristiyan tebaayı bahane ederek sürekli müdahale etme eğilimindeydi. Bu durum, Osmanlı Devleti'nin bağımsızlığını ve toprak bütünlüğünü tehdit ediyordu.

Tanzimat Fermanı, bu dış müdahaleleri engellemek amacıyla ilan edildi. Ferman ile tüm Osmanlı vatandaşlarının (Müslüman, Hristiyan, Yahudi fark etmeksizin) can, mal ve namus güvenliği güvence altına alındı, vergide adalet sağlandı, askerlik sistemi düzenlendi ve mahkemeler herkese açık hale getirildi. Bu reformlarla, Osmanlı Devleti kendi içindeki sorunları çözdüğünü, modern ve adil bir devlet olduğunu göstererek Avrupa devletlerinin müdahale gerekçelerini ortadan kaldırmayı hedefledi.

Şimdi seçenekleri inceleyelim:

• A) Saltanat sistemini güçlendirmek: Tanzimat Fermanı, padişahın yetkilerini kanunlarla sınırlayarak merkezi devleti güçlendirmeyi amaçlasa da, doğrudan saltanatın kişisel gücünü artırmak yerine, devleti modern bir hukuk devleti yapısına kavuşturmayı hedeflemiştir. Bu nedenle temel amaç bu değildir.
• B) Osmanlı Devleti'nde demokratikleşmeyi başlatmak: Tanzimat Fermanı, eşitlik ve adalet gibi önemli adımlar atsa da, henüz demokratik bir yönetim anlayışını (halkın yönetime katılımı gibi) başlatmamıştır. Bu daha çok Meşrutiyet döneminde gündeme gelecektir. Ferman, daha çok merkezi otoriteyi güçlendirerek devleti yeniden yapılandırmayı amaçlamıştır.
• D) Yeni topraklar fethetmek: Tanzimat dönemi, Osmanlı Devleti'nin toprak kayıplarını durdurmaya ve mevcut topraklarını korumaya çalıştığı bir dönemdir. Yeni fetihler yapmak gibi bir amacı kesinlikle yoktur.

Bu açıklamalar ışığında, Tanzimat Fermanı'nın ilan edilmesindeki en temel amacın, Avrupa devletlerinin Osmanlı Devleti'nin iç işlerine karışmasını engellemek olduğu açıkça görülmektedir.

Cevap C seçeneğidir.