5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde asıl sayı sıfatı bir varlığın sayısını belirtmektedir?
A) Yarımdaki tuz bitmiş.
B) İkinci soruyu çözemedim.
C) Üçer kişi gruplara ayrıldı.
D) On lira borç istedi.
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, cümlelerdeki sayı sıfatlarını inceleyerek hangisinin bir varlığın sayısını doğrudan belirttiğini bulmamız isteniyor. Öncelikle "asıl sayı sıfatı" kavramını hatırlayalım:
- Asıl Sayı Sıfatı: Bir varlığın tam sayısını, miktarını belirten sıfatlardır. "Kaç?" sorusuna cevap verirler. (Örnek: üç elma, beş kalem)
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Yarımdaki tuz bitmiş.
- Burada "yarım" kelimesi bir varlığın sayısını belirtmekten ziyade, bir kabı veya belirli bir miktarı ifade eden bir isim olarak kullanılmıştır. "Yarım ekmek" gibi bir kullanımda "yarım" kesir sayı sıfatı olurdu, ancak bu cümlede isimleşmiştir. Dolayısıyla asıl sayı sıfatı değildir.
- B) İkinci soruyu çözemedim.
- "İkinci" kelimesi, "kaçıncı?" sorusuna cevap verir ve varlığın sırasını belirtir. Bu bir sıra sayı sıfatıdır, asıl sayı sıfatı değildir.
- C) Üçer kişi gruplara ayrıldı.
- "Üçer" kelimesi, "kaçar?" sorusuna cevap verir ve varlıkların eşit olarak paylaştırıldığını veya gruplandığını belirtir. Bu bir üleştirme sayı sıfatıdır, asıl sayı sıfatı değildir.
- D) On lira borç istedi.
- "On" kelimesi, "kaç lira?" sorusuna doğrudan cevap verir ve "lira" varlığının tam sayısını belirtir. "On" burada "lira" ismini niteleyen bir asıl sayı sıfatıdır.
Bu açıklamalar ışığında, "on" kelimesinin "lira" varlığının sayısını doğrudan belirttiği tek seçenek D seçeneğidir.
Cevap D seçeneğidir.
