9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde tamlama yanlışlığından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?
A) Okulun bahçe duvarları yeniden boyandı.
B) Yarışmanın birinci ödülü laptop oldu.
C) Toplantı salonun kapısı kilitliydi.
D) Evin mutfak dolabı bozulmuş.
Bu soruda, cümlelerdeki anlatım bozukluklarının nedenlerinden biri olan "tamlama yanlışlığı"nı bulmamız isteniyor. Tamlama yanlışlığı, isim tamlamalarının (belirtili, belirtisiz, zincirleme) veya sıfat tamlamalarının kuruluşunda, eklerinde ya da ögelerinin sıralanışında yapılan hatalardır.
- A) Okulun bahçe duvarları yeniden boyandı.
- Bu cümlede "okulun bahçe duvarları" bir zincirleme isim tamlamasıdır. "Okulun duvarları" belirtili isim tamlaması, "bahçe duvarları" ise belirtisiz isim tamlamasıdır. "Okulun" tamlayan, "bahçe duvarları" tamlanandır. "Bahçe" de "duvarları"nın tamlayanıdır. Tamlama yapısı doğrudur ve herhangi bir anlatım bozukluğu yoktur.
- B) Yarışmanın birinci ödülü laptop oldu.
- Bu cümlede "yarışmanın ödülü" belirtili isim tamlamasıdır. "Birinci" kelimesi ise "ödülü" ismini niteleyen bir sıfattır. "Yarışmanın birinci ödülü" ifadesinde tamlama ve sıfat kullanımı açısından bir yanlışlık bulunmamaktadır. Anlatım bozukluğu yoktur.
- C) Toplantı salonun kapısı kilitliydi.
- Bu cümlede bir tamlama yanlışlığı vardır. "Toplantı salonu" bir belirtisiz isim tamlamasıdır. Bu tamlamanın "kapısı" kelimesiyle birleşerek zincirleme isim tamlaması oluşturması gerekir. Doğru kullanım "Toplantı salonunun kapısı" şeklinde olmalıdır. Cümlede "salonun" kelimesi tamlayan eki almıştır ancak "toplantı salonu" bütününün tamlayan eki alması gerekirken, sadece "salon" kelimesi tamlayan eki almış gibi durmaktadır. Bu durum, tamlayan ekinin eksik veya yanlış kullanılmasından kaynaklanan bir tamlama yanlışlığıdır. Bu da bir anlatım bozukluğuna yol açar.
- D) Evin mutfak dolabı bozulmuş.
- Bu cümlede "evin mutfak dolabı" bir zincirleme isim tamlamasıdır. "Evin dolabı" belirtili isim tamlaması, "mutfak dolabı" ise belirtisiz isim tamlamasıdır. "Evin" tamlayan, "mutfak dolabı" tamlanandır. "Mutfak" da "dolabı"nın tamlayanıdır. Tamlama yapısı doğrudur ve herhangi bir anlatım bozukluğu yoktur.
Bu nedenle, tamlama yanlışlığından kaynaklanan anlatım bozukluğu C seçeneğinde bulunmaktadır.
Cevap C seçeneğidir.
