3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "gereklilik kipi" kullanılmıştır?
A) Yarın sinemaya gidelim.
B) Ödevlerimi zamanında yapayım.
C) Bu ilacı düzenli içmelisin.
D) Akşam size uğrasın.
Sevgili öğrenciler, bu soruda fiillerin kiplerinden biri olan "gereklilik kipi"ni bulmamız isteniyor. Fiil kipleri, fiillerin bildirdiği işin, oluşun veya durumun nasıl bir anlam taşıdığını (istek, emir, gereklilik, dilek-şart gibi) gösteren eklerdir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- Gereklilik kipi: Fiile "-meli / -malı" ekleri getirilerek yapılır. Bir işin yapılmasının zorunlu olduğunu, gerekli olduğunu veya kuvvetli bir tavsiye olduğunu belirtir.
- A) Yarın sinemaya gidelim.
- Buradaki fiil "gidelim"dir. Fiilin kökü "git-" ve "-elim" eki almıştır.
- "-elim" eki, "istek kipi" veya birinci çoğul şahıs için bir öneri/istek anlamı taşır. Bu nedenle gereklilik kipi değildir.
- B) Ödevlerimi zamanında yapayım.
- Buradaki fiil "yapayım"dır. Fiilin kökü "yap-" ve "-ayım" eki almıştır.
- "-ayım" eki, "istek kipi" veya birinci tekil şahıs için bir niyet/istek anlamı taşır. Bu nedenle gereklilik kipi değildir.
- C) Bu ilacı düzenli içmelisin.
- Buradaki fiil "içmelisin"dir. Fiilin kökü "iç-" ve "-meli" eki ile ikinci tekil şahıs eki "-sin"i almıştır.
- "-meli" eki, bir işin yapılmasının gerekli olduğunu veya kuvvetli bir tavsiye olduğunu belirtir. Bu, tam olarak "gereklilik kipi"nin tanımına uyar.
- D) Akşam size uğrasın.
- Buradaki fiil "uğrasın"dır. Fiilin kökü "uğra-" ve "-sın" eki almıştır.
- "-sın" eki, "emir kipi" veya üçüncü tekil şahıs için bir dilek/istek anlamı taşır. Bu nedenle gereklilik kipi değildir.
Yukarıdaki açıklamalara göre, "gereklilik kipi"nin kullanıldığı cümle C seçeneğidir.
Cevap C seçeneğidir.
