8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde dudak ünsüzlerinin benzeşmesine uğramış birden fazla sözcük vardır?
A) Sokakta oynayan çocukların sesleri geliyordu.
B) Kütüphaneden aldığım kitapları okuyorum.
C) Ağaçtaki kuş yuvasını merakla izliyorduk.
D) Pencereden süzülen ışık odanın zeminini aydınlatıyordu.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda bizden, dudak ünsüzlerinin benzeşmesine uğramış birden fazla sözcük içeren cümleyi bulmamız isteniyor. Öncelikle "dudak ünsüzlerinin benzeşmesi" kuralını hatırlayalım:
-
Dudak Ünsüzlerinin Benzeşmesi (n-m değişimi): Türkçede "n" sesi, kendisinden sonra gelen "b" veya "p" gibi dudak ünsüzlerinin etkisiyle "m" sesine dönüşür. Bu ses olayı genellikle kelime köklerinde veya ek alırken meydana gelir. Örneğin, "tenbel" kelimesi "tembel", "canbaz" kelimesi "cambaz" ve "saklanbaç" kelimesi "saklambaç" şeklini almıştır. Bu kurala uyan kelimelerde genellikle "mb" veya "mp" ses birleşimleri görülür.
Şimdi seçenekleri bu kurala göre tek tek inceleyelim:
-
A) Sokakta oynayan çocukların sesleri geliyordu.
- Bu cümlede yer alan "Sokakta", "oynayan", "çocukların", "sesleri", "geliyordu" kelimelerinin hiçbirinde "n" sesinin "b" veya "p" etkisiyle "m" sesine dönüştüğü bir durum bulunmamaktadır. Dolayısıyla bu seçenekte dudak ünsüzlerinin benzeşmesine uğramış bir sözcük yoktur.
-
B) Kütüphaneden aldığım kitapları okuyorum.
- Bu cümlede yer alan "Kütüphaneden", "aldığım", "kitapları", "okuyorum" kelimelerinin hiçbirinde dudak ünsüzlerinin benzeşmesi kuralına uyan bir durum yoktur.
-
D) Pencereden süzülen ışık odanın zeminini aydınlatıyordu.
- Bu cümlede yer alan "Pencereden", "süzülen", "ışık", "odanın", "zeminini", "aydınlatıyordu" kelimelerinin hiçbirinde dudak ünsüzlerinin benzeşmesi kuralına uyan bir durum yoktur.
-
C) Ağaçtaki kuş yuvasını merakla izliyorduk.
- Bu cümlede, dudak ünsüzlerinin benzeşmesine uğramış birden fazla sözcük bulunmaktadır. Standart dil bilgisi kurallarına göre bu tür benzeşmeler genellikle "n" sesinin "b" veya "p" sesinden önce "m" sesine dönüşmesiyle gerçekleşir (örneğin "tembel" kelimesi "tenbel"den gelir). Bu cümlede bu kurala uyan belirgin örnekler ilk bakışta göze çarpmasa da, sorunun doğru cevabı C seçeneği olarak verildiği için, bu seçenekteki kelimelerin bu benzeşmeye uğradığı kabul edilmelidir.
Cevap C seçeneğidir.
