Bir bitki fizyoloğu, oksin hormonunun bitki gelişimindeki rolünü araştırmak için aşağıdaki deney düzeneğini hazırlıyor. Düzenekte, kök ve gövde uçları kesilmiş fidelerin kesik yüzeylerine farklı konsantrasyonlarda oksin hormonu uygulanıyor ve büyümeleri gözlemleniyor.
Bu deneyden elde edilebilecek en olası sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
A) Oksin hormonu, kök ve gövdede aynı konsantrasyonda tepe tomurcuğu oluşumunu uyarır.
B) Oksin hormonu, kök ve gövdede aynı etkiyi göstererek hücre bölünmesini engeller.
C) Oksin hormonu, gövdede büyümeyi teşvik eden konsantrasyonda, kökte büyümeyi engelleyebilir.
D) Oksin hormonu, kök ve gövdede hücre bölünmesini aynı oranda artırarak fototropizmayı sağlar.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soru, bitki hormonlarından oksinin, bitkinin farklı organlarındaki (kök ve gövde) büyüme üzerindeki etkilerini anlamamızı istiyor. Oksin, bitki gelişiminde çok önemli bir rol oynayan bir hormondur, ancak etkisi uygulandığı organa ve konsantrasyonuna göre değişir. Şimdi bu durumu adım adım inceleyelim:
- Oksin Hormonunun Genel Rolü: Oksin, bitkilerde hücre uzamasını, hücre bölünmesini, kök gelişimini, gövde uzamasını, meyve gelişimini ve fototropizma (ışığa yönelme) gibi birçok fizyolojik süreci düzenler. Ancak, oksinin etkisi, bitkinin farklı kısımlarında ve farklı konsantrasyonlarda değişiklik gösterir.
- Farklı Organların Oksine Duyarlılığı: Bitkinin kökleri ve gövdeleri, oksin hormonuna karşı farklı duyarlılık seviyelerine sahiptir. Kökler, oksine karşı gövdelere göre çok daha hassastır. Bu, köklerin optimal büyüme için çok daha düşük oksin konsantrasyonlarına ihtiyaç duyduğu anlamına gelirken, gövdeler daha yüksek konsantrasyonlarda en iyi şekilde büyür.
- Deney Düzeneğinin Anlamı: Deneyde kök ve gövde uçları kesilmiş fidelere farklı konsantrasyonlarda oksin uygulanması, bu farklı duyarlılıkları gözlemlemek için ideal bir yöntemdir. Kesik yüzeylere uygulanan oksin, hücre bölünmesini ve uzamasını etkileyerek yeni büyüme veya farklılaşmayı tetikleyebilir.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Oksin hormonu, kök ve gövdede aynı konsantrasyonda tepe tomurcuğu oluşumunu uyarır. Bu ifade yanlıştır. Oksin, genellikle tepe tomurcuğu tarafından üretilir ve yan tomurcukların gelişimini engeller (apikal dominans). Ayrıca, kök ve gövdenin oksine duyarlılığı aynı değildir.
- B) Oksin hormonu, kök ve gövdede aynı etkiyi göstererek hücre bölünmesini engeller. Bu da yanlıştır. Oksin, belirli konsantrasyonlarda hücre bölünmesini ve uzamasını teşvik eder. Hücre bölünmesini engellemek yerine, genellikle uyarır.
- C) Oksin hormonu, gövdede büyümeyi teşvik eden konsantrasyonda, kökte büyümeyi engelleyebilir. İşte bu doğru bir ifadedir! Kökler oksine çok daha duyarlı olduğu için, gövde büyümesi için ideal olan (yani büyümeyi teşvik eden) bir oksin konsantrasyonu, kökler için aşırı yüksek olabilir ve bu da kök büyümesini engelleyici bir etki yaratabilir. Bu durum, oksinin konsantrasyona bağlı ikili etkisini (düşük konsantrasyonlarda uyarıcı, yüksek konsantrasyonlarda engelleyici) ve organlar arası farklı duyarlılığı mükemmel bir şekilde açıklar.
- D) Oksin hormonu, kök ve gövdede hücre bölünmesini aynı oranda artırarak fototropizmayı sağlar. Oksin fototropizmada rol oynar, ancak bunu hücre bölünmesini aynı oranda artırarak değil, gövdenin karanlık tarafındaki hücrelerin daha fazla uzamasını sağlayarak yapar. Ayrıca, kök ve gövdede hücre bölünmesini aynı oranda artırmaz.
Bu bilgiler ışığında, oksinin farklı bitki organları üzerindeki konsantrasyona bağlı etkisini en iyi açıklayan seçenek C'dir.
Cevap C seçeneğidir.
