Bir veri setindeki kategorik değişkenlerin frekans dağılımını göstermek için hangi grafik türünün kullanılmadığını anlamak için, öncelikle kategorik değişkenlerin ne olduğunu ve her bir grafik türünün ne amaçla kullanıldığını inceleyelim.
-
Kategorik Değişken Nedir?
Kategorik değişkenler, değerleri sayılar yerine kategoriler veya gruplar olan değişkenlerdir. Örneğin, "renk" (kırmızı, mavi, yeşil), "cinsiyet" (erkek, kadın), "eğitim durumu" (ilkokul, ortaokul, lise, üniversite) gibi değişkenler kategoriktir. Bu değişkenlerin değerleri arasında matematiksel bir ilişki veya sıralama (bazı özel durumlar hariç) yoktur.
-
A) Çubuk grafik (Bar Chart)
- Kullanım Amacı: Kategorik verilerin frekans dağılımını göstermek için en yaygın kullanılan grafik türlerinden biridir.
- Nasıl Çalışır: Her bir kategori için ayrı bir çubuk kullanılır. Çubukların yüksekliği veya uzunluğu, o kategoriye ait veri sayısını (frekansını) veya oranını temsil eder. Çubuklar arasında genellikle boşluklar bulunur çünkü kategoriler birbirinden ayrıdır ve sürekli değildir.
- Örnek: Bir sınıftaki öğrencilerin favori meyvelerinin (elma, muz, çilek) sayısını göstermek.
-
B) Pasta grafiği (Pie Chart)
- Kullanım Amacı: Kategorik verilerin toplam içindeki oranlarını (yüzdelerini) göstermek için kullanılır.
- Nasıl Çalışır: Bir daire, her bir kategoriyi temsil eden dilimlere ayrılır. Her dilimin boyutu, o kategorinin toplam içindeki yüzdesine karşılık gelir.
- Örnek: Bir şirketin toplam satışlarının farklı ürün kategorilerine (elektronik, giyim, gıda) göre dağılımını göstermek.
-
C) Histogram
- Kullanım Amacı: Histogram, sürekli sayısal (nicel) verilerin frekans dağılımını göstermek için kullanılır.
- Nasıl Çalışır: Veriler belirli aralıklara (sınıflara veya "bin"lere) bölünür ve her aralıktaki veri sayısı (frekans) bir çubuğun yüksekliğini belirler. Histogramdaki çubuklar bitişiktir çünkü sayısal veriler süreklidir ve aralıklar arasında boşluk yoktur. Bu, verinin dağılımının şeklini, merkezini ve yayılımını görselleştirmeye yardımcı olur.
- Neden Kategorik Veriler İçin Kullanılmaz: Kategorik verilerde doğal bir sıralama veya sayısal aralıklar (sınıflar) yoktur. Kategoriler arasında bir süreklilik olmadığı için çubukları bitişik çizmek anlamsızdır ve her kategori için bir sayısal aralık tanımlamak mümkün değildir. Bu nedenle, histogram kategorik değişkenler için uygun bir görselleştirme aracı değildir.
-
D) Sütun grafiği (Column Chart)
- Kullanım Amacı: Çubuk grafik ile aynı mantıkta çalışır ve kategorik verilerin frekans dağılımını göstermek için kullanılır.
- Nasıl Çalışır: Çubuk grafiğin dikey versiyonudur. Her bir kategori için dikey bir sütun kullanılır ve sütunların yüksekliği frekansı veya oranı temsil eder. Çubuk grafik gibi, sütunlar arasında boşluklar bulunur.
- Örnek: Farklı şehirlerdeki (İstanbul, Ankara, İzmir) nüfus sayılarını göstermek.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, Çubuk grafik, Pasta grafiği ve Sütun grafiği kategorik değişkenlerin frekans dağılımını göstermek için kullanılırken, Histogram sürekli sayısal değişkenlerin dağılımını göstermek için tasarlanmıştır ve kategorik değişkenler için uygun değildir.
Cevap C seçeneğidir.
