Alkollerin yükseltgenme (oksidasyon) tepkimeleri, alkolün yapısına, yani -OH grubunun bağlı olduğu karbon atomunun kaç tane başka karbon atomuna bağlı olduğuna göre farklılık gösterir. Bu farklılık, primer, sekonder ve tersiyer alkollerin temel kimyasal özelliklerinden biridir.
- Primer (Birincil) Alkoller: -OH grubunun bağlı olduğu karbon atomu, sadece bir başka karbon atomuna bağlıdır (veya metanol örneğinde olduğu gibi hiç karbon atomuna bağlı değildir). Primer alkoller yükseltgendiğinde önce aldehit, daha sonra ise karboksilik asit oluştururlar.
- Sekonder (İkincil) Alkoller: -OH grubunun bağlı olduğu karbon atomu, iki başka karbon atomuna bağlıdır. Sekonder alkoller yükseltgendiğinde keton oluştururlar.
- Tersiyer (Üçüncül) Alkoller: -OH grubunun bağlı olduğu karbon atomu, üç başka karbon atomuna bağlıdır. Tersiyer alkoller, genellikle normal yükseltgenme koşullarında yükseltgenmezler. Çok kuvvetli koşullar altında karbon-karbon bağları kırılır ve farklı ürünler oluşur, ancak keton veya aldehit oluşumu gözlenmez.
Şimdi seçeneklerdeki alkolleri inceleyelim ve yükseltgenme ürünlerini belirleyelim:
- A) Metanol ($CH_3OH$): -OH grubunun bağlı olduğu karbon atomu, başka hiçbir karbon atomuna bağlı değildir. Bu nedenle primer alkol gibi davranır. Yükseltgenmesi sonucu önce formaldehit (bir aldehit), daha sonra formik asit (bir karboksilik asit) oluşur. Keton oluşmaz.
- B) Etanol ($CH_3CH_2OH$): -OH grubunun bağlı olduğu karbon atomu, bir başka karbon atomuna ($CH_3$ grubuna) bağlıdır. Bu bir primer alkoldür. Yükseltgenmesi sonucu önce asetaldehit (bir aldehit), daha sonra asetik asit (bir karboksilik asit) oluşur. Keton oluşmaz.
- C) 2-Propanol ($CH_3CH(OH)CH_3$): -OH grubunun bağlı olduğu karbon atomu (ortadaki karbon), iki başka karbon atomuna (iki $CH_3$ grubuna) bağlıdır. Bu bir sekonder alkoldür. Sekonder alkoller yükseltgendiğinde keton oluştururlar. 2-Propanolün yükseltgenmesiyle aseton (bir keton) oluşur. Bu seçenek sorunun koşulunu karşılamaktadır.
- D) 2-Metil-2-propanol ($(CH_3)_3COH$): -OH grubunun bağlı olduğu karbon atomu, üç başka karbon atomuna (üç $CH_3$ grubuna) bağlıdır. Bu bir tersiyer alkoldür. Tersiyer alkoller, normal yükseltgenme koşullarında yükseltgenmezler ve keton oluşturmazlar.
Yukarıdaki analizlere göre, yükseltgenmesi sonucu keton oluşturan alkol 2-Propanol'dür.
Cevap C seçeneğidir.
