Sevgili öğrenciler, bu soruyu çözmek için öncelikle verilen dizeleri dikkatlice inceleyelim ve edebi sanatların anlamlarını hatırlayalım.
- Dizeler: "Karanlıkta açan güller vardır, bilirim / Gündüzün göz kamaştıran ışığında solar bazı çiçekler"
Şimdi seçeneklerdeki edebi sanatları ve dizelerle ilişkilerini değerlendirelim:
- A) Teşhis (Kişileştirme): Cansız varlıklara veya hayvanlara insan özelliklerinin verilmesidir. Örneğin, "Rüzgar fısıldadı." Bu dizelerde güllerin açması veya çiçeklerin solması doğal bir eylemdir, onlara insan özelliği atfedilmemiştir. Bu nedenle teşhis ağır basmamaktadır.
- B) Tezat (Karşıtlık): Birbirine zıt kavramların, durumların veya kelimelerin bir arada kullanılmasıdır. Dizelerde "karanlık" ve "gündüzün ışığı" ile "açmak" ve "solmak" gibi zıt durumlar ve kavramlar bir aradadır. Şair, karanlıkta açan güller ile gündüz ışığında solan çiçekleri karşılaştırarak güçlü bir tezat oluşturmuştur. Bu, dizelerin ana temasını ve edebi gücünü oluşturan unsurdur.
- C) Tecahül-i arif (Bilmezlikten Gelme): Bilinen bir şeyi bilmezlikten gelerek sözü daha etkili kılma sanatıdır. Şair, "bilirim" diyerek bir şeyi bildiğini ifade ediyor, bilmezlikten gelmiyor. Bu nedenle tecahül-i arif değildir.
- D) Hüsn-i talil (Güzel Neden Bulma): Bir olayın gerçek nedenini bırakıp, olayı daha güzel ve hayali bir nedene bağlamaktır. Dizelerde güllerin karanlıkta açması veya çiçeklerin gündüz solması için hayali, güzel bir neden sunulmamıştır; aksine, bu durumlar bir karşıtlık içinde verilmiştir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, şairin dizelerinde "karanlık" ile "gündüzün ışığı" ve "açmak" ile "solmak" gibi zıt kavramlar ve durumlar ustaca bir araya getirilmiştir. Bu durum, edebi sanatlardan tezat sanatının belirgin bir örneğidir ve dizelerde ağır basan edebi sanattır.
Cevap B seçeneğidir.
