Sevgili öğrenciler, bu soruda kelimelerin yapısını ve eklerin görevlerini iyi anlamamız gerekiyor. Türkçede ekler, kelimelerin anlamını değiştiren (yapım ekleri) veya kelimelerin cümledeki görevini belirleyen (çekim ekleri) olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Hadi her bir seçeneği adım adım inceleyelim:
- Yapım Eki (Türetme Eki): Kelimenin anlamını veya türünü (isimden fiil, fiilden isim vb.) değiştiren eklerdir. Yeni bir kelime türetir. Örneğin, "göz" isminden "gözlük" ismini türetmek gibi.
- Çekim Eki: Kelimenin anlamını değiştirmeyen, sadece cümledeki görevini (çoğul, iyelik, hal ekleri, fiil çekim ekleri vb.) belirleyen eklerdir. Kelimeye yeni bir anlam katmaz, sadece çekimler. Örneğin, "kitap" ismine "-lar" ekleyerek "kitaplar" yapmak gibi.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Kalemlik
- Kelimenin kökü: Kalem (isim)
- Ek: -lik
- "Kalem" (yazı aracı) kelimesine "-lik" eki geldiğinde "kalemlik" (kalem koymaya yarayan kutu/yer) anlamı oluşur. Kelimenin anlamı değişmiş ve yeni bir kelime türemiştir. Bu bir yapım ekidir.
- Bu kelimede sadece yapım eki bulunmaktadır.
- B) Kitaplar
- Kelimenin kökü: Kitap (isim)
- Ek: -lar
- "Kitap" kelimesine "-lar" eki geldiğinde "kitaplar" (birden fazla kitap) anlamı oluşur. Kelimenin anlamı değişmemiş, sadece sayıca çoğul olduğunu belirtmiştir. Bu bir çekim ekidir (çoğul eki).
- Bu kelimede sadece çekim eki bulunmaktadır.
- C) Evsiz
- Kelimenin kökü: Ev (isim)
- Ek: -siz
- "Ev" kelimesine "-siz" eki geldiğinde "evsiz" (evi olmayan) anlamı oluşur. Kelimenin anlamı değişmiş ve yeni bir kelime türemiştir. Bu bir yapım ekidir.
- Bu kelimede sadece yapım eki bulunmaktadır.
- D) Çiçekçiden
- Kelimenin kökü: Çiçek (isim)
- Birinci ek: -çi
- "Çiçek" (bitki) kelimesine "-çi" eki geldiğinde "çiçekçi" (çiçek satan kişi) anlamı oluşur. Kelimenin anlamı değişmiş ve yeni bir kelime türemiştir. Bu bir yapım ekidir.
- İkinci ek: -den
- "Çiçekçi" kelimesine "-den" eki geldiğinde "çiçekçiden" (çiçekçiden ayrılma durumu) anlamı oluşur. "Çiçekçi" kelimesinin anlamı değişmemiş, sadece cümledeki görevini (ayrılma hali) belirtmiştir. Bu bir çekim ekidir (hal eki).
- Bu kelimede hem yapım eki (-çi) hem de çekim eki (-den) bulunmaktadır.
Bu detaylı incelemeler sonucunda, hem yapım eki hem de çekim eki alan kelimenin "Çiçekçiden" olduğunu görüyoruz.
Cevap D seçeneğidir.
