Sevgili öğrenciler, bu soruda kelimelerin yapılarını inceleyerek hangisinin diğerlerinden farklı olduğunu bulacağız. Türkçede kelimeler yapılarına göre basit, türemiş veya birleşik olabilir. Bir kelimenin yapısını belirlerken, kelimenin kökünü ve aldığı ekleri (yapım ekleri ve çekim ekleri) dikkatlice analiz etmemiz gerekir.
Şimdi seçeneklerdeki kelimeleri tek tek inceleyelim:
- A) Kalemlik:
- Bu kelimenin kökü "Kalem"dir (bir isim).
- "Kalem" kelimesine "-lik" eki gelmiştir. "-lik" eki, isimden isim türeten bir yapım ekidir. "Kalem" kelimesine eklenerek "kalem koymaya yarayan yer" anlamında yeni bir kelime (kalemlik) oluşturmuştur.
- Yapım eki aldığı için "Kalemlik" kelimesi türemiş bir kelimedir.
- B) Defterler:
- Bu kelimenin kökü "Defter"dir (bir isim).
- "Defter" kelimesine "-ler" eki gelmiştir. "-ler" eki, isimlere gelerek çokluk (çoğul) anlamı katan bir çekim ekidir. Bu ek, kelimenin anlamını veya türünü değiştirmez, sadece sayısını belirtir.
- Çekim eki aldığı için "Defterler" kelimesi, yapısal olarak basit bir kelime olarak kabul edilir (türemiş değildir).
- C) Çantasız:
- Bu kelimenin kökü "Çanta"dır (bir isim).
- "Çanta" kelimesine "-sız" eki gelmiştir. "-sız" eki, isimden isim türeten bir yapım ekidir. "Çanta" kelimesine eklenerek "çantası olmayan" anlamında yeni bir kelime (çantasız) oluşturmuştur.
- Yapım eki aldığı için "Çantasız" kelimesi türemiş bir kelimedir.
- D) Gözlükçü:
- Bu kelimenin kökü "Göz"dür (bir isim).
- "Göz" kelimesine önce "-lük" eki gelerek "gözlük" (göze takılan araç) kelimesini türetmiştir. "-lük" isimden isim yapım ekidir.
- Ardından "gözlük" kelimesine "-çü" eki gelerek "gözlük yapan veya satan kişi" anlamında "gözlükçü" kelimesini türetmiştir. "-çü" de isimden isim yapım ekidir.
- Birden fazla yapım eki aldığı için "Gözlükçü" kelimesi türemiş bir kelimedir.
Gördüğümüz gibi, A, C ve D seçeneklerindeki kelimeler (Kalemlik, Çantasız, Gözlükçü) yapım ekleri alarak türemiş kelimeler haline gelmiştir. Ancak B seçeneğindeki "Defterler" kelimesi sadece çoğul eki olan "-ler" çekim ekini almıştır ve kelimenin kök anlamını değiştiren bir yapım eki almadığı için yapısal olarak diğerlerinden farklıdır.
Cevap B seçeneğidir.
