Bir matematik yarışmasında jüri şu kuralı açıklamıştır: "Eğer bir öğrenci tüm soruları doğru cevapladıysa, o öğrenci birincidir." Buna göre aşağıdaki durumların hangisinde bu kural yanlış olur?
A) Ayşe tüm soruları doğru cevaplamıştır ve birincidirMerhaba sevgili öğrenciler!
Bu soru, mantık yürütme ve verilen bir kuralın ne zaman bozulacağını anlama becerimizi ölçüyor. Adım adım ilerleyerek bu tür soruları nasıl çözeceğimizi öğrenelim.
Jürinin açıkladığı kural şudur: "Eğer bir öğrenci tüm soruları doğru cevapladıysa, o öğrenci birincidir."
Bu bir "Eğer P ise Q" şeklinde bir mantık cümlesidir. Burada:
Yani kuralımız kısaca: "Eğer P doğruysa, o zaman Q da doğru olmalıdır."
Bir "Eğer P ise Q" şeklindeki kuralın yanlış olması (yani bozulması veya geçersiz olması) sadece tek bir durumda mümkündür:
Diğer tüm durumlarda (P yanlışken Q doğru olsa da, P yanlışken Q yanlış olsa da, P doğruyken Q doğru olsa da) kural geçerliliğini korur veya kuralın kapsamı dışındadır. Kural sadece P'nin doğru olduğu durumlarda Q'nun da doğru olmasını şart koşar.
Şimdi her bir seçeneği bu bilgi ışığında değerlendirelim:
Burada P (tüm soruları doğru cevaplama) doğru ve Q (birinci olma) da doğrudur. Kuralımız "Eğer doğru ise doğru" diyor. Bu durum kuralı destekler, kural yanlış olmaz.
Burada P (tüm soruları doğru cevaplama) doğru, ancak Q (birinci olma) yanlıştır (çünkü birinci değildir). Kuralımız "Eğer doğru ise yanlış" diyor. İşte bu durum, kuralın yanlış olduğu tek durumdur! Kural diyor ki "eğer tüm soruları doğru cevapladıysan birincisindir", ama Mehmet tüm soruları doğru cevapladığı halde birinci olmamış. Bu, kuralı bozar.
Burada P (tüm soruları doğru cevaplama) yanlıştır (çünkü bazılarını yanlış cevaplamış). Q (birinci olma) da yanlıştır. Kural sadece tüm soruları doğru cevaplayanlar hakkında konuşuyor. Zeynep tüm soruları doğru cevaplamadığı için kural onun hakkında bir şey söylemez. Bu durum kuralı yanlış yapmaz.
Burada P (tüm soruları doğru cevaplama) yanlıştır (çünkü bazılarını yanlış cevaplamış). Q (birinci olma) ise doğrudur. Yine, kural sadece tüm soruları doğru cevaplayanlar hakkında konuşuyor. Ali tüm soruları doğru cevaplamadığı için kural onun hakkında bir şey söylemez. Bu durum da kuralı yanlış yapmaz.
Kuralın yanlış olduğu tek durum, kuralın öncülünün (tüm soruları doğru cevaplama) gerçekleştiği halde sonucunun (birinci olma) gerçekleşmediği durumdur. Bu da B seçeneğinde verilmiştir.
Cevap B seçeneğidir.