Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruda, insan kan gruplarının kalıtımını inceleyeceğiz. Kan grupları, genetik bilginin nasıl aktarıldığını anlamak için harika bir örnektir. Şimdi adım adım bu soruyu çözelim.
- Adım 1: Kan Gruplarının Genotiplerini ve Fenotiplerini Hatırlayalım
- İnsanlarda kan grubu kalıtımında üç temel alel bulunur: $I^A$, $I^B$ ve $i$.
- $I^A$ ve $I^B$ alelleri birbirine eş baskındır (kodominant), yani ikisi de bir aradayken kendilerini tam olarak ifade ederler.
- $i$ aleli ise hem $I^A$ hem de $I^B$ alellerine karşı çekiniktir (resesif).
- Bu bilgilere göre, kan gruplarının genotip ve fenotip eşleşmeleri şöyledir:
- A Kan Grubu: $I^A I^A$ veya $I^A i$ genotipleriyle oluşur.
- B Kan Grubu: $I^B I^B$ veya $I^B i$ genotipleriyle oluşur.
- AB Kan Grubu: Sadece $I^A I^B$ genotipiyle oluşur (eş baskınlık).
- O Kan Grubu: Sadece $i i$ genotipiyle oluşur (çekinik).
- Adım 2: Ebeveynlerin Genotiplerini ve Oluşturabilecekleri Gametleri Belirleyelim
- Soruda verilen ebeveyn genotipleri $I^A i$ ve $I^B i$'dir.
- Birinci ebeveyn ($I^A i$) mayoz bölünme sonucunda iki farklı gamet oluşturabilir: $I^A$ ve $i$.
- İkinci ebeveyn ($I^B i$) mayoz bölünme sonucunda iki farklı gamet oluşturabilir: $I^B$ ve $i$.
- Adım 3: Punnett Karesi Kullanarak Yavruların Olası Genotiplerini Belirleyelim
- Ebeveynlerin oluşturduğu gametleri bir Punnett karesine yerleştirerek yavruların olası genotiplerini ve bunların oranlarını kolayca görebiliriz:
| Dişi Gametleri \ Erkek Gametleri |
$I^B$ |
$i$ |
| $I^A$ |
$I^A I^B$ |
$I^A i$ |
| $i$ |
$I^B i$ |
$i i$ |
- Adım 4: Yavruların Genotiplerinden Kan Gruplarını (Fenotipleri) Çıkaralım
- Punnett karesinden elde ettiğimiz genotiplerin her birinin hangi kan grubuna karşılık geldiğini bulalım:
- $I^A I^B$ genotipli bireyler AB Kan Grubu'na sahip olur.
- $I^A i$ genotipli bireyler A Kan Grubu'na sahip olur.
- $I^B i$ genotipli bireyler B Kan Grubu'na sahip olur.
- $i i$ genotipli bireyler O Kan Grubu'na sahip olur.
- Adım 5: Beklenen Kan Grupları Dağılımını Özetleyelim
- Punnett karesine baktığımızda, her bir genotipin oluşma olasılığının 1/4 olduğunu görürüz. Bu da demektir ki, bu ebeveynlerin çocuklarında:
- %25 olasılıkla AB Kan Grubu
- %25 olasılıkla A Kan Grubu
- %25 olasılıkla B Kan Grubu
- %25 olasılıkla O Kan Grubu
- Yani, bu ebeveynlerin çocuklarında A, B, AB ve O olmak üzere tüm kan gruplarının görülmesi beklenir.
Bu sonuç, seçenekler arasında B seçeneği ile örtüşmektedir.
Cevap B seçeneğidir.
