Merhaba sevgili öğrencilerim! Bu soruda, verilen dizelerdeki edebi sanatı bulacağız. Edebi sanatlar, metinlere derinlik, güzellik ve anlam katan ifadelerdir. Şimdi dizeleri adım adım inceleyelim:
- Dizeleri Anlayalım:
- "Sen gittin yaslara büründü cihan" cümlesinde, "cihan" yani dünya, bir kişinin gidişi üzerine "yaslara bürünmüş", yani yas tutmaya başlamış.
- "Soluyor dallarda gül dertli dertli" cümlesinde ise, güllerin "dertli dertli" solduğu ifade ediliyor.
- Edebi Sanatları Tanıyalım:
- Teşhis (Kişileştirme): Cansız varlıklara veya soyut kavramlara insanlara özgü özellikler yükleme, onları insan gibi gösterme sanatıdır. Örneğin, "rüzgar ağlıyor", "güneş gülümsüyor" gibi.
- İntak (Konuşturma): Cansız varlıkları veya hayvanları konuşturma sanatıdır. İntak sanatı olan her yerde aynı zamanda teşhis sanatı da vardır, çünkü konuşturulan varlık önce kişileştirilmiş demektir.
- Tecahül-i Arif: Bilinen bir şeyi bilmiyormuş gibi yapma sanatıdır.
- Hüsn-i Talil: Bir olayın gerçek nedenini bırakıp, olayı daha güzel veya duygusal bir nedene bağlama sanatıdır. Örneğin, "Senin hasretinden ağlar denizler" gibi.
- Teşbih (Benzetme): İki farklı şey arasında ortak bir özellikten yola çıkarak benzetme yapma sanatıdır. Genellikle "gibi", "sanki" edatlarıyla yapılır.
- Dizelerdeki Sanatı Bulalım:
- "Sen gittin yaslara büründü cihan": "Cihan" (dünya) cansız bir varlıktır. "Yas tutmak" ise insanlara özgü bir duygudur ve eylemdir. Burada dünyaya insan özelliği yüklenmiştir. Bu, açıkça Teşhis sanatıdır.
- "Soluyor dallarda gül dertli dertli": "Gül" cansız bir varlıktır (duygusal anlamda). "Dertli dertli solmak" ise dertlenme, üzülme gibi insanlara özgü bir duyguyu ifade eder. Güle insan duygusu yüklenmiştir. Bu da Teşhis sanatıdır.
- Dizelerde cansız varlıkların (dünya ve gül) konuştuğu bir durum yoktur, bu yüzden doğrudan bir "İntak" sanatı bulunmamaktadır. Ancak, seçeneklerde "Teşhis ve intak" bir arada verilmiştir ve teşhis sanatı dizelerde çok güçlü bir şekilde mevcuttur. Edebi sanatlarda teşhis ve intak sıklıkla birlikte anılır, intak teşhisin özel bir halidir. Diğer seçenekler ise dizelerdeki anlamla uyuşmamaktadır.
- Diğer Seçenekleri Değerlendirelim:
- B) Tecahül-i arif: Dizelerde bilinen bir şeyi bilmiyormuş gibi yapma durumu yoktur.
- C) Hüsn-i talil: Dizelerde bir olayın gerçek nedeni yerine daha güzel bir neden gösterme durumu değil, cansız varlıklara insan özelliği yükleme durumu ön plandadır.
- D) Teşbih: Dizelerde herhangi bir benzetme (gibi, sanki gibi edatlarla) yapılmamıştır.
Bu durumda, dizelerde cansız varlıklara insanlara özgü özellikler yüklenmesi (dünyanın yas tutması, gülün dertli dertli solması) nedeniyle en baskın edebi sanat Teşhis'tir. Seçenekler arasında teşhisi içeren tek şık A seçeneğidir.
Cevap A seçeneğidir.
