Taşıyıcı birey nedir Test 2

X kromozomuna bağlı çekinik olarak kalıtılan bir hastalık taşıyıcısı olan bir anne ile bu hastalığa sahip olmayan bir babanın çocuklarında hastalığın görülme olasılığı nedir?

A) Tüm kız çocukları hasta olur.
B) Tüm erkek çocukları hasta olur.
C) Tüm çocuklar taşıyıcı olur.
D) Erkek çocukların yarısı hasta olur.

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bugün, X kromozomuna bağlı çekinik kalıtılan bir hastalığın çocuklarda görülme olasılığını adım adım inceleyeceğiz. Bu tür kalıtımda, hastalık geni X kromozomu üzerinde bulunur ve çekinik olduğu için hastalığın ortaya çıkması için erkeklerde tek bir hasta genin bulunması yeterliyken, kızlarda her iki X kromozomunda da hasta genin bulunması gerekir. Kızlar tek bir hasta gen taşıdıklarında taşıyıcı olurlar ve genellikle hastalığı göstermezler.

• 1. Adım: Ebeveynlerin Genotiplerini Belirleyelim.
  • Anne, hastalığın taşıyıcısıdır. Bu, annenin bir X kromozomunda normal gen ($X$) ve diğer X kromozomunda hastalık geni ($X^h$) taşıdığı anlamına gelir. Yani annenin genotipi $X X^h$'dir.
  • Baba, hastalığa sahip değildir. Erkeklerin bir X ve bir Y kromozomu vardır. Hastalığa sahip olmadığına göre, babanın X kromozomunda normal gen bulunur. Yani babanın genotipi $X Y$'dir.
• 2. Adım: Ebeveynlerden Gelecek Gametleri (Üreme Hücrelerini) Belirleyelim.
  • Anne ($X X^h$), iki tür yumurta hücresi üretebilir: $X$ veya $X^h$.
  • Baba ($X Y$), iki tür sperm hücresi üretebilir: $X$ veya $Y$.
• 3. Adım: Çocukların Olası Genotiplerini ve Fenotiplerini (Dış Görünüşlerini) Belirleyelim.

  Anne ve babadan gelen gametlerin birleşimiyle oluşabilecek tüm çocuk genotiplerini listeleyelim:

  • Anneden $X$ ve Babadan $X$ gelirse: Çocuk $X X$ genotipine sahip olur. Bu bir kız çocuğudur ve hastalığa sahip değildir, aynı zamanda taşıyıcı da değildir.
  • Anneden $X^h$ ve Babadan $X$ gelirse: Çocuk $X X^h$ genotipine sahip olur. Bu bir kız çocuğudur, hastalığa sahip değildir ancak taşıyıcıdır.
  • Anneden $X$ ve Babadan $Y$ gelirse: Çocuk $X Y$ genotipine sahip olur. Bu bir erkek çocuğudur ve hastalığa sahip değildir.
  • Anneden $X^h$ ve Babadan $Y$ gelirse: Çocuk $X^h Y$ genotipine sahip olur. Bu bir erkek çocuğudur ve hastalığa sahiptir (çünkü X kromozomundaki tek hasta gen hastalığın ortaya çıkması için yeterlidir).
• 4. Adım: Çocuklarda Hastalığın Görülme Olasılıklarını Değerlendirelim.

  Yukarıdaki olasılıkları özetlersek:

  • Olası kız çocukları: $X X$ (normal) ve $X X^h$ (taşıyıcı). Görüldüğü gibi, kız çocuklarının hiçbiri hasta olmaz. Yarısı normal, yarısı taşıyıcı olur.
  • Olası erkek çocukları: $X Y$ (normal) ve $X^h Y$ (hasta). Görüldüğü gibi, erkek çocuklarının yarısı normal, yarısı hasta olur.
• 5. Adım: Seçenekleri İnceleyelim.
  • A) Tüm kız çocukları hasta olur. (Yanlış, kız çocuklarının hiçbiri hasta olmaz.)
  • B) Tüm erkek çocukları hasta olur. (Yanlış, erkek çocuklarının yarısı hasta olur, yarısı normal.)
  • C) Tüm çocuklar taşıyıcı olur. (Yanlış, $X X$ ve $X Y$ genotipli çocuklar taşıyıcı değildir.)
  • D) Erkek çocukların yarısı hasta olur. (Doğru, $X Y$ normal, $X^h Y$ hasta olduğu için erkek çocukların yarısı hasta olur.)

Cevap D seçeneğidir.