Aşağıdaki haritada Orta Asya'nın coğrafi sınırları gösterilmiştir. Bu bölge için;
I. Çöller ve bozkırlar geniş yer kaplar
II. Denizlere uzak, karasal iklim hakimdir
III. Tarım için elverişli geniş ovalara sahiptir
yargılarından hangileri doğrudur?
A) Yalnız I
B) I ve II
C) II ve III
D) I, II ve III
Sevgili öğrenciler, Orta Asya'nın coğrafi özelliklerini anlamak için verilen yargıları tek tek inceleyelim. Bir bölgenin coğrafi yapısı, iklimi ve tarımsal potansiyeli birbiriyle yakından ilişkilidir.
- I. Çöller ve bozkırlar geniş yer kaplar: Orta Asya, dünyanın en büyük karasal bölgelerinden biridir. Bu bölgenin büyük bir kısmı, Karakum ve Kızılkum gibi geniş çöllere ve uçsuz bucaksız bozkırlara (kurak otlaklara) ev sahipliği yapar. Bu durum, bölgenin genel kurak ikliminin bir sonucudur. Dolayısıyla bu yargı doğrudur.
- II. Denizlere uzak, karasal iklim hakimdir: Orta Asya, okyanuslara ve büyük denizlere binlerce kilometre uzaklıkta yer alan, tamamen karayla çevrili bir bölgedir. Bu coğrafi konum, denizlerin ılımanlaştırıcı etkisinden mahrum kalmasına neden olur. Sonuç olarak, yazları çok sıcak, kışları ise çok soğuk ve genellikle az yağışlı olan şiddetli bir karasal (kontinental) iklim tipi görülür. Bu yargı da doğrudur.
- III. Tarım için elverişli geniş ovalara sahiptir: Orta Asya'da Amuderya ve Siriderya gibi nehirlerin suladığı bazı verimli vadi ve deltalar bulunsa da, bölgenin genelinde tarım için elverişli geniş ovalar bulunmaz. Bölgenin büyük bir kısmı çöller, bozkırlar ve dağlık alanlardan oluşur. Su kaynaklarının kısıtlı olması ve toprak kalitesinin her yerde iyi olmaması nedeniyle, tarım genellikle sulama ile sınırlı alanlarda yapılabilmektedir. Bu nedenle, "tarım için elverişli geniş ovalara sahiptir" yargısı bölgenin genelini yansıtmadığı için yanlıştır.
Bu değerlendirmelere göre, I ve II numaralı yargılar doğru, III numaralı yargı ise yanlıştır.
Cevap B seçeneğidir.
