1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde anlam belirsizliği (anlamca çokanlamlılık) bulunmaktadır?
A) Genç doktorla konuşmak için dışarı çıktı.
B) Yeni gelen öğretmeni hepimiz çok sevdik.
C) Yarın sınava girecek öğrenciler erken uyudu.
D) Bu kitabı okumak beni çok mutlu etti.
Sevgili öğrenciler, bu soruda cümlelerdeki anlam belirsizliğini (anlamca çokanlamlılık) bulmamız isteniyor. Anlam belirsizliği, bir cümlenin birden fazla şekilde yorumlanabilmesi durumudur. Bu durum genellikle zamir eksikliği, noktalama işaretlerinin yanlış kullanımı veya kelimelerin farklı ögeleri nitelemesi gibi sebeplerle ortaya çıkar. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Genç doktorla konuşmak için dışarı çıktı.
- Bu cümlede bir anlam belirsizliği bulunmaktadır. "Genç" kelimesi hem "doktor"u niteleyebilir (yani konuşulan doktor gençtir) hem de "dışarı çıkan" kişiyi niteleyebilir (yani genç olan kişi, doktorla konuşmak için dışarı çıkmıştır).
- 1. Yorum: Genç olan doktorla konuşmak için (birisi) dışarı çıktı. (Burada "genç" kelimesi "doktor"u niteler.)
- 2. Yorum: Genç olan (birisi), doktorla konuşmak için dışarı çıktı. (Burada "genç" kelimesi, cümlenin gizli öznesi olan "o" zamirini niteler.)
- Bu iki farklı yorum, cümlenin anlamını belirsiz hale getirmektedir. Bu tür belirsizlikler genellikle "o" zamirinin eksikliğinden veya sıfatın hangi ismi nitelediğinin net olmamasından kaynaklanır.
- B) Yeni gelen öğretmeni hepimiz çok sevdik.
- Bu cümlede herhangi bir anlam belirsizliği yoktur. "Yeni gelen öğretmen" ifadesi net bir şekilde bir kişiyi tanımlamaktadır ve cümlenin anlamı açıktır.
- C) Yarın sınava girecek öğrenciler erken uyudu.
- Bu cümlede de bir anlam belirsizliği bulunmamaktadır. "Yarın sınava girecek öğrenciler" ifadesi, hangi öğrencilerden bahsedildiğini açıkça belirtmektedir ve cümlenin anlamı nettir.
- D) Bu kitabı okumak beni çok mutlu etti.
- Bu cümle de anlamca açık ve nettir. "Bu kitabı okumak" eylemi, kişiyi mutlu eden durumu ifade etmektedir. Herhangi bir çift anlamlılık veya belirsizlik yoktur.
Yukarıdaki incelemelerden de anlaşılacağı üzere, A seçeneğindeki cümle birden fazla şekilde yorumlanabildiği için anlam belirsizliği içermektedir.
Cevap A seçeneğidir.
