Bir öğrenci mikroskopta incelediği kemik kesitinde, merkezinde kan damarı bulunan ve etrafında halkalar şeklinde kemik hücrelerinin dizildiği yapılar gözlemliyor. Bu yapıların merkezinde bulunan kanal aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kanalikül
B) Volkmann kanalı
C) Havers kanalı
D) Laküna
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, kemik dokusunun mikroskobik yapısını anlamamız isteniyor. Gelin, kemik dokusunun temel birimini ve bu birimin parçalarını adım adım inceleyelim:
- Kemik dokusu, vücudumuzun iskeletini oluşturan, sert ve dayanıklı bir bağ dokusudur. Mikroskop altında incelendiğinde, özellikle sıkı (kompakt) kemikte belirli bir düzen gözlemlenir.
- Soruda bahsedilen "merkezinde kan damarı bulunan ve etrafında halkalar şeklinde kemik hücrelerinin dizildiği yapılar", kemiğin temel yapısal ve fonksiyonel birimi olan osteonu (veya Havers sistemi) tanımlamaktadır.
- Bir osteonun merkezinde, uzunlamasına uzanan bir kanal bulunur. Bu kanal, kemik hücrelerinin beslenmesi ve atık maddelerin uzaklaştırılması için hayati öneme sahip olan kan damarları, sinirler ve lenf damarları içerir.
- Bu merkezi kanalın etrafında, konsantrik (eş merkezli) halkalar şeklinde dizilmiş kemik lamelleri (kemik matrisi tabakaları) bulunur. Bu lamellerin içinde ise kemik hücreleri olan osteositlerin yerleştiği küçük boşluklar (lakünalar) vardır.
- Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Kanalikül: Bunlar, osteositlerin bulunduğu lakünaları birbirine ve merkezi kanala bağlayan çok ince kanalcıklar olup, besin ve atık alışverişini sağlarlar. Merkezdeki ana kanal değildirler.
- B) Volkmann kanalı (Perforan kanal): Bu kanallar, Havers kanallarını birbirine ve kemiğin dış yüzeyine (periost) dik olarak bağlayan, kan damarları ve sinirler içeren kanallardır. Osteonun merkezindeki kanal değildirler.
- C) Havers kanalı (Merkezi kanal): Bu kanal, osteonun tam merkezinde yer alır ve kan damarları, sinirler ile lenf damarları içerir. Etrafında konsantrik kemik lamelleri ve osteositler bulunur. Sorudaki tanıma birebir uymaktadır.
- D) Laküna: Bunlar, kemik matrisi içinde osteositlerin (kemik hücrelerinin) yerleştiği küçük boşluklardır. Kanal değildirler ve kan damarı içermezler.
- Bu bilgiler ışığında, öğrencinin mikroskopta gözlemlediği yapının merkezinde bulunan ve kan damarı içeren kanalın Havers kanalı olduğu açıktır.
Cevap C seçeneğidir.
