10. "Okulun son sınıf öğrencilerinin hazırladığı projenin sunumu" ifadesindeki zincirleme isim tamlamasının tamlayanları hangi seçenekte doğru verilmiştir?
A) Okulun - öğrencilerinin - projenin
B) Sınıf - öğrencilerinin - projenin
C) Okulun - son - sınıf
D) Öğrencilerinin - hazırladığı - projenin
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, karmaşık bir isim tamlaması olan "zincirleme isim tamlaması"nı ve bu tamlamayı oluşturan "tamlayanları" bulmamız isteniyor. Adım adım ilerleyerek bu tür soruları nasıl çözeceğimizi öğrenelim.
- 1. Adım: Zincirleme İsim Tamlamasını Anlamak
- Zincirleme isim tamlaması, en az üç ismin birbirine iyelik (sahiplik) ilişkisiyle bağlanmasıyla oluşur. Genellikle birden fazla isim tamlamasının iç içe geçmesiyle meydana gelir. Örneğin: "evin kapısının kolu" ifadesinde "evin" tamlayan, "kapısının" tamlayan, "kolu" ise tamlanandır.
- 2. Adım: Verilen İfadeyi Temel Tamlamalara Ayırmak
- İfademiz: "Okulun son sınıf öğrencilerinin hazırladığı projenin sunumu"
- Bu uzun ifadeyi en dıştan başlayarak parçalara ayıralım:
- En temel isim tamlaması "projenin sunumu"dur. Burada "projenin" tamlayan, "sunumu" tamlanandır.
- Şimdi "projenin" tamlayanını oluşturan kısma bakalım: "Okulun son sınıf öğrencilerinin hazırladığı proje".
- Burada "hazırladığı" kelimesi bir sıfat-fiildir (ortaç) ve "proje" ismini nitelemektedir. İsim tamlamasının bir parçası değildir, bir sıfat görevindedir. Bu yüzden "hazırladığı" kelimesini tamlayan olarak almayız.
- Geriye "Okulun son sınıf öğrencilerinin projenin sunumu" gibi bir yapı kalır.
- 3. Adım: Zincirdeki Tamlayanları Belirlemek
- Şimdi, zincirleme isim tamlamasının ana tamlayanlarını bulalım:
- "Okulun" kelimesi, "öğrencileri" kelimesinin tamlayanıdır ("Okulun öğrencileri").
- "Öğrencilerinin" kelimesi, "projenin" kelimesinin tamlayanıdır ("öğrencilerinin projesi").
- "Projenin" kelimesi, "sunumu" kelimesinin tamlayanıdır ("projenin sunumu").
- 4. Adım: "Son" ve "Sınıf" Kelimelerinin Durumu
- "Son" kelimesi, "sınıf öğrencileri"ni niteleyen bir sıfattır ("son sınıf öğrencileri"). Bu nedenle tamlayan değildir.
- "Sınıf" kelimesi, "sınıf öğrencileri" belirtisiz isim tamlamasında tamlayan görevindedir. Ancak "Okulun son sınıf öğrencilerinin" ifadesi bir bütün olarak "projenin" kelimesinin tamlayanıdır. Yani "Okulun" kelimesi, "son sınıf öğrencileri" tamlamasının tamamını sahiplenen ana tamlayandır. Bu tür zincirleme isim tamlamalarında, ana zinciri oluşturan ve doğrudan sahiplik ilişkisi kuran tamlayanlar esas alınır. Bu durumda "sınıf" kelimesi, ana zincirdeki doğrudan tamlayanlardan biri olarak kabul edilmez.
- 5. Adım: Tamlayanları Listelemek
- Yukarıdaki adımlara göre, zincirleme isim tamlamasının tamlayanları şunlardır:
- Okulun
- öğrencilerinin
- projenin
- 6. Adım: Seçenekleri Kontrol Etmek
- Bulduğumuz tamlayanlar (Okulun, öğrencilerinin, projenin) A seçeneğinde doğru bir şekilde verilmiştir.
Cevap A seçeneğidir.
