Freud'un bilinç kuramına göre, ahlaki değerlerin ve toplumsal normların içselleştirildiği, bireyin "yapmalıyım" veya "yapmamalıyım" dediği yapı hangisidir?
A) Ego
B) İd
C) Süperego
D) Bilinçaltı
Sevgili öğrenciler, bu soru Sigmund Freud'un insan zihnini açıklamak için geliştirdiği yapısal kişilik kuramıyla ilgilidir. Freud'a göre insan kişiliği üç ana yapıdan oluşur: İd (Alt Benlik), Ego (Benlik) ve Süperego (Üst Benlik).
- İd (Alt Benlik): Kişiliğin en ilkel ve doğuştan gelen kısmıdır. Tamamen bilinçdışıdır ve haz ilkesine göre çalışır. Temel ihtiyaçlarımızı, içgüdülerimizi ve arzularımızı (açlık, susuzluk, cinsellik gibi) hemen doyurmaya odaklıdır. "İstiyorum!" diyen kısımdır.
- Ego (Benlik): Kişiliğin gerçeklikle temas eden kısmıdır. Hem bilinçli hem bilinçdışı süreçleri içerir ve gerçeklik ilkesine göre çalışır. İd'in istekleri ile dış dünyanın gerçekleri ve Süperego'nun talepleri arasında denge kurmaya çalışır. "Nasıl yapabilirim?" veya "Şimdi mi yapmalıyım?" diyen kısımdır.
- Süperego (Üst Benlik): Kişiliğin ahlaki ve yargılayıcı kısmıdır. Toplumsal kuralların, ahlaki değerlerin ve ebeveynlerden öğrenilen normların içselleştirilmesiyle oluşur. Bireye "yapmalısın" veya "yapmamalısın" diyerek doğru ve yanlışı ayırt etmesini sağlar, vicdanımızı oluşturur ve ideal benliğimizi temsil eder. Suçluluk ve utanç duyguları Süperego ile ilişkilidir.
- Bilinçaltı: Bu, Freud'un zihin topografyasında yer alan bir kavramdır ve İd, Ego, Süperego gibi yapısal bir birim değildir. Daha çok, farkında olmadığımız düşüncelerin, anıların ve arzuların depolandığı zihin seviyesini ifade eder. İd tamamen bilinçaltıdır, Ego ve Süperego'nun da bilinçaltı bileşenleri vardır.
Şimdi sorumuza geri dönelim: "ahlaki değerlerin ve toplumsal normların içselleştirildiği, bireyin 'yapmalıyım' veya 'yapmamalıyım' dediği yapı hangisidir?"
- A) Ego: Ego, gerçeklikle uyumu sağlar ve İd ile Süperego arasında arabuluculuk yapar, ancak ahlaki değerleri doğrudan içselleştiren ve "yapmalıyım/yapmamalıyım" yargılarını oluşturan yapı değildir.
- B) İd: İd, sadece haz ilkesine göre hareket eder ve ahlaki değerlerle ilgilenmez. "İstiyorum" der, "yapmalıyım" demez.
- C) Süperego: Tam da tanımda belirtildiği gibi, Süperego toplumsal ve ahlaki kuralları içselleştirir, vicdanımızı oluşturur ve bize neyin doğru neyin yanlış olduğunu söyleyerek "yapmalıyım" veya "yapmamalıyım" yargılarını getirir. Bu nedenle doğru cevaptır.
- D) Bilinçaltı: Bilinçaltı, zihnin bir seviyesidir, yukarıda açıklanan gibi kişiliğin yapısal bir bileşeni değildir. Ahlaki yargıları doğrudan oluşturan bir yapı değildir.
Bu açıklamalar ışığında, ahlaki değerlerin ve toplumsal normların içselleştirildiği, bireyin "yapmalıyım" veya "yapmamalıyım" dediği yapı Süperego'dur.
Cevap C seçeneğidir.
