Sosyolojik bir araştırmada "medeni durum" değişkeni için: Bekar = 1, Evli = 2, Dul = 3, Boşanmış = 4 şeklinde kodlama yapılmıştır.
Bu kodlamada 1, 2, 3, 4 sayıları için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Sayılar arasında matematiksel bir ilişki vardır
B) Sayılar sadece kategorileri temsil eden etiketlerdir
C) Sayıların toplanması anlamlı sonuçlar verir
D) Sayılar arasındaki farklar eşittir
Merhaba sevgili öğrenciler!
Sosyolojik araştırmalarda verileri düzenlerken ve analiz ederken değişkenlere sayısal değerler atamak oldukça yaygındır. Ancak bu sayıların ne anlama geldiğini doğru anlamak, yapacağımız analizlerin de doğru olmasını sağlar. Hadi sorumuzu adım adım inceleyelim:
- Değişkeni Anlayalım: "Medeni durum" bir kişinin evlilikle ilgili statüsünü belirten bir değişkendir. Bu değişkenin kategorileri "Bekar", "Evli", "Dul" ve "Boşanmış" şeklindedir. Bu kategoriler arasında doğal bir sıralama veya niceliksel bir fark yoktur; sadece farklı durumları ifade ederler.
- Kodlamayı İnceleyelim: Araştırmacı, bu kategorilere sırasıyla 1, 2, 3 ve 4 sayılarını atamıştır. Yani:
- Bekar = 1
- Evli = 2
- Dul = 3
- Boşanmış = 4
Bu sayılar, bilgisayar programlarında veri girişi ve analizi için kolaylık sağlamak amacıyla kullanılmıştır.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Sayılar arasında matematiksel bir ilişki vardır: Bu doğru değildir. Örneğin, "Evli" (2) olmak "Bekar" (1) olmanın iki katı değildir. Ya da "Boşanmış" (4) olmak "Bekar" (1) olmaktan dört kat daha fazla bir durumu ifade etmez. Bu sayılar miktar belirtmez.
- B) Sayılar sadece kategorileri temsil eden etiketlerdir: Bu ifade doğrudur. 1 sayısı "Bekar" kategorisini, 2 sayısı "Evli" kategorisini vb. temsil eden birer semboldür. Bu kodlamada 1 yerine 10, 2 yerine 20 gibi farklı sayılar da kullanılabilirdi; sonuç değişmezdi. Bu tür verilere "nominal ölçekli" veriler denir.
- C) Sayıların toplanması anlamlı sonuçlar verir: Bu doğru değildir. Örneğin, "Bekar" (1) ile "Evli" (2) sayısını topladığımızda 3 elde ederiz. Bu 3 sayısı "Dul" kategorisini temsil ediyor olsa da, "Bekar bir kişi ile Evli bir kişinin toplamı Dul bir kişi eder" gibi bir anlam taşımaz. Bu tür sayılarla toplama, çıkarma, çarpma gibi matematiksel işlemler yapmak anlamsızdır.
- D) Sayılar arasındaki farklar eşittir: Bu da doğru değildir. "Evli" (2) ile "Bekar" (1) arasındaki fark 1'dir. "Dul" (3) ile "Evli" (2) arasındaki fark da 1'dir. Ancak sosyolojik olarak "Bekar olmaktan Evli olmaya geçiş" ile "Evli olmaktan Dul olmaya geçiş" arasındaki "fark" veya "mesafe" eşit değildir ve bu sayılarla ölçülemez. Bu sayılar bir sıralama veya aralık belirtmez.
Özetle, medeni durum gibi kategorik değişkenlere atanan sayılar, sadece o kategoriyi tanımlayan birer isim veya etikettir. Bu sayılarla matematiksel işlemler yapmak veya aralarındaki farkları yorumlamak doğru değildir.
Cevap B seçeneğidir.
