7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birden fazla dolaylı tümleç kullanılmıştır?
A) Yarın sabah okula gideceğim.
B) O, dün akşam bize geldi.
C) Kitabı evde masanın üzerinde unutmuş.
D) Çocuk parkta arkadaşlarıyla oynuyor.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, cümlelerdeki dolaylı tümleçleri doğru bir şekilde tespit etmemiz ve birden fazla dolaylı tümleç içeren cümleyi bulmamız isteniyor. Dolaylı tümleçler, yükleme sorulan "kime, kimde, kimden, neye, neyde, neyden, nereye, nerede, nereden" sorularına cevap veren ve genellikle -e (-a), -de (-da), -den (-dan) hal eklerini alan sözcük veya sözcük gruplarıdır.
- A) Yarın sabah okula gideceğim.
- "Gideceğim" yüklem.
- "Kim gidecek?" (Ben - gizli özne)
- "Ne zaman gideceğim?" "Yarın sabah" (Zarf Tümleci)
- "Nereye gideceğim?" "Okula" (Dolaylı Tümleç - '-a' hal eki almış)
- Bu cümlede bir tane dolaylı tümleç vardır.
- B) O, dün akşam bize geldi.
- "Geldi" yüklem.
- "Kim geldi?" "O" (Özne)
- "Ne zaman geldi?" "Dün akşam" (Zarf Tümleci)
- "Kime geldi?" "Bize" (Dolaylı Tümleç - '-e' hal eki almış)
- Bu cümlede bir tane dolaylı tümleç vardır.
- C) Kitabı evde masanın üzerinde unutmuş.
- "Unutmuş" yüklem.
- "Kim unutmuş?" (O - gizli özne)
- "Neyi unutmuş?" "Kitabı" (Belirtili Nesne)
- "Nerede unutmuş?" "Evde" (Dolaylı Tümleç - '-de' hal eki almış)
- "Nerede unutmuş?" "Masanın üzerinde" (Dolaylı Tümleç - 'üzerinde' kelimesi yer bildirir ve '-de' hal eki işlevi görür. "Masanın üzeri" bir yer tamlamasıdır ve '-de' ekiyle dolaylı tümleç olur.)
- Bu cümlede iki tane dolaylı tümleç vardır.
- D) Çocuk parkta arkadaşlarıyla oynuyor.
- "Oynuyor" yüklem.
- "Kim oynuyor?" "Çocuk" (Özne)
- "Nerede oynuyor?" "Parkta" (Dolaylı Tümleç - '-da' hal eki almış)
- "Kimle oynuyor?" "Arkadaşlarıyla" (Zarf Tümleci - '-le' edatıyla kurulmuş)
- Bu cümlede bir tane dolaylı tümleç vardır.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, C seçeneğindeki cümlede "evde" ve "masanın üzerinde" olmak üzere iki farklı dolaylı tümleç bulunduğunu görüyoruz.
Cevap C seçeneğidir.
