8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "-ecek" sıfat-fiil eki kalıcı isim olmuştur?
A) Yapacak işim kalmadı.
B) Gelecek hafta buluşalım.
C) Okuyacak kitap bulamadım.
D) Gidecek yerim yok.
Bu soruda, "-ecek" sıfat-fiil ekinin hangi cümlede kalıcı isim görevinde kullanıldığını bulmamız isteniyor.
Sıfat-fiil (Ortaç) Nedir? Fiillere gelerek onları sıfat yapan ve bir ismi niteleyen eklerdir. Fiil anlamını korur. Örneğin: "koşan adam" (koşma eylemini yapan adam).
Kalıcı İsim Nedir? Sıfat-fiil eki almış bir kelimenin, zamanla fiil anlamını tamamen yitirip bir varlığın, kavramın veya eylemin adı haline gelmesidir. Artık bir ismi nitelemez, kendisi bir isim olur. Örneğin: "yiyecek" (yemek), "içecek" (içki), "gelecek" (istikbal).
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
A) Yapacak işim kalmadı. Burada "yapacak" kelimesi, "iş" ismini niteleyen bir sıfat-fiildir. Hangi iş? Yapılacak olan iş. "Yapacak" kelimesi tek başına bir varlığın adı olmamıştır.
C) Okuyacak kitap bulamadım. Burada "okuyacak" kelimesi, "kitap" ismini niteleyen bir sıfat-fiildir. Hangi kitap? Okunacak olan kitap. "Okuyacak" kelimesi tek başına bir varlığın adı olmamıştır.
D) Gidecek yerim yok. Burada "gidecek" kelimesi, "yer" ismini niteleyen bir sıfat-fiildir. Hangi yer? Gidilecek olan yer. "Gidecek" kelimesi tek başına bir varlığın adı olmamıştır.
B) Gelecek hafta buluşalım. Bu seçenekteki "gelecek" kelimesi, diğer seçeneklerdeki "yapacak", "okuyacak", "gidecek" kelimelerinden farklı bir durumdadır. "Gelecek" kelimesi, Türkçede "istikbal, future" anlamında kalıcı bir isim olarak kullanılabilen bir kelimedir (örneğin: "Gelecek güzel olacak."). "Gelecek hafta" ifadesinde "gelecek" kelimesi "hafta" ismini niteleyen bir sıfat gibi görünse de, "gelecek" kelimesinin kendisi "bir sonraki, önümüzdeki" anlamında belirli bir zaman dilimini adlandıran, kalıplaşmış bir ifade haline gelmiştir. Diğer seçeneklerdeki sıfat-fiillerin aksine, "gelecek" kelimesi bu kullanımda fiil anlamından uzaklaşarak daha çok bir zaman kavramının adı gibi işlev görmekte ve kalıcı isimleşme özelliği ağır basmaktadır. Bu nedenle, "gelecek" kelimesi burada kalıcı isim olarak kabul edilir.
