Bir öğrenci matematik dersinde başarılı olmak için hem sınavlardan yüksek not alma beklentisi (beklenti) hem de yüksek notun ona üniversite kazanma fırsatı sunacağına inanması (değer) nedeniyle çalışmaktadır.
Bu durum aşağıdaki güdülenme kuramlarından hangisiyle en iyi şekilde açıklanır?
A) İçsel-Dışsal Güdülenme Kuramı
B) Beklenti-Değer Kuramı
C) İhtiyaçlar Hiyerarşisi Kuramı
D) Hedef Belirleme Kuramı
Merhaba sevgili öğrenciler!
Matematik dersinde başarılı olmak için çalışan bir öğrencinin motivasyonunu inceleyelim. Bu durum, güdülenme kuramlarından hangisiyle en iyi şekilde açıklanır?
- Öğrencinin "sınavlardan yüksek not alma beklentisi", onun belirli bir çaba gösterdiğinde başarılı olacağına dair inancını ifade eder. Yani öğrenci, "Eğer yeterince çalışırsam, yüksek not alabilirim" diye düşünmektedir. Bu, bir eylemin sonucuna ulaşma olasılığına dair kişisel inancıdır.
- Öğrencinin "yüksek notun ona üniversite kazanma fırsatı sunacağına inanması" ise, elde edeceği sonucun (yüksek not) kendisi için ne kadar önemli veya değerli olduğunu göstermektedir. Yüksek not, öğrencinin gelecekteki hedeflerine (üniversite kazanma) ulaşması için bir araç olarak algılandığı için öğrenci için yüksek bir "değere" sahiptir.
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) İçsel-Dışsal Güdülenme Kuramı: Bu kuram, motivasyonun kaynağının bireyin içinden mi (ilgi, keyif) yoksa dışından mı (ödül, ceza) geldiğini açıklar. Öğrencinin üniversite kazanma isteği dışsal bir motivasyon olsa da, sorudaki "beklenti" ve "değer" arasındaki spesifik ilişkiyi bu kuram tam olarak açıklamaz.
- B) Beklenti-Değer Kuramı: Bu kuram, bireylerin bir göreve yönelik motivasyonunun iki ana faktör tarafından belirlendiğini öne sürer:
- Beklenti (Expectancy): Bireyin belirli bir çaba gösterdiğinde başarılı olacağına dair inancı. "Ben bunu yapabilir miyim?" sorusunun cevabıdır.
- Değer (Value): Bireyin o görevi tamamlamanın veya o sonuca ulaşmanın kendisi için ne kadar önemli veya değerli olduğu. "Bu benim için ne kadar önemli?" sorusunun cevabıdır.
Soruda verilen öğrenci örneği, tam olarak bu iki bileşeni içermektedir: yüksek not alma beklentisi (beklenti) ve yüksek notun üniversite kazandırma değeri (değer). Bu nedenle, bu kuram öğrencinin motivasyonunu en iyi şekilde açıklar.
- C) İhtiyaçlar Hiyerarşisi Kuramı: Abraham Maslow'un bu kuramı, insanların fizyolojik ihtiyaçlardan başlayıp kendini gerçekleştirme ihtiyacına kadar uzanan bir ihtiyaçlar sıralaması olduğunu belirtir. Öğrencinin üniversite kazanma motivasyonu bu hiyerarşinin daha üst basamaklarıyla (saygı, kendini gerçekleştirme) ilişkilendirilebilir ancak "beklenti" ve "değer" dinamiklerini doğrudan açıklamaz.
- D) Hedef Belirleme Kuramı: Bu kuram, spesifik, ölçülebilir, ulaşılabilir, ilgili ve zamana bağlı (SMART) hedeflerin motivasyon ve performansı nasıl etkilediğine odaklanır. Öğrencinin bir hedefi (üniversite) olsa da, bu kuram motivasyonun "beklenti" ve "değer" bileşenleri üzerinden nasıl oluştuğunu değil, hedeflerin niteliklerinin önemini vurgular.
Görüldüğü gibi, öğrencinin hem başarıya ulaşma inancı (beklenti) hem de bu başarının kendisi için taşıdığı önem (değer) nedeniyle çalışması, Beklenti-Değer Kuramı'nın temel prensipleriyle birebir örtüşmektedir.
Cevap B seçeneğidir.
