🎓 Kimya laboratuvarında uyulması gereken kurallar Test 2 - Ders Notu
Bu ders notu, kimya laboratuvarında güvenliğinizi sağlamak ve olası kazaları önlemek için bilmeniz gereken temel kuralları ve prosedürleri kapsamaktadır. Test 2'deki sorular, genel laboratuvar güvenliği, kimyasal kullanımı, atık yönetimi ve acil durum müdahaleleri gibi konulara odaklanmaktadır.
📌 Genel Laboratuvar Güvenliği ve Davranış Kuralları
Kimya laboratuvarı, dikkatli ve sorumlu davranılması gereken bir ortamdır. Güvenliğiniz ve çevrenizdekilerin güvenliği için belirli kurallara uymak hayati önem taşır.
- Kişisel Koruyucu Ekipman (KKE): Laboratuvara girmeden önce daima laboratuvar önlüğü, güvenlik gözlüğü ve kapalı ayakkabı giyin. Saçlarınızı toplayın.
- Yiyecek ve İçecek: Laboratuvar içinde kesinlikle yemek yemek, içecek tüketmek veya sakız çiğnemek yasaktır.
- Yetkisiz Deneyler: Yalnızca öğretmeniniz tarafından onaylanmış ve denetlenen deneyleri yapın. Kendi başınıza deney yapmaya kalkışmayın.
- Çalışma Alanı: Çalışma tezgahınızı düzenli ve temiz tutun. Gereksiz eşyaları uzaklaştırın.
- Talimatlar: Her deneye başlamadan önce tüm talimatları dikkatlice okuyun ve anladığınızdan emin olun. Anlamadığınız yerleri öğretmeninize sorun.
💡 İpucu: Güvenlik gözlüğünüzü, deney bitene ve laboratuvardan çıkana kadar asla çıkarmayın. Bir damla kimyasal bile gözlerinize ciddi zarar verebilir!
📌 Kimyasalların Güvenli Kullanımı ve Depolanması
Laboratuvardaki kimyasalların çoğu potansiyel tehlike taşır. Onları doğru bir şekilde kullanmak ve saklamak kazaları önlemenin anahtarıdır.
- Etiketleri Okuma: Herhangi bir kimyasalı kullanmadan önce etiketini dikkatlice okuyun ve içeriğini, tehlike sembollerini ve güvenlik önlemlerini anlayın.
- Koku ve Tat: Kimyasalları doğrudan koklamayın veya tatlarına bakmayın. Koklamak için elinizle buharı burnunuza doğru nazikçe yönlendirin (vantilasyon tekniği).
- Doğru Ölçüm: Kimyasalları doğru oranlarda ve uygun ekipmanlarla (pipet, büret, mezür) ölçün.
- Karıştırma: Kimyasalları karıştırırken daima yavaş ve dikkatli olun. Özellikle asitleri suya eklerken (asit üzerine su değil, su üzerine asit!) yavaşça ve karıştırarak ekleyin.
- Depolama: Kimyasalları uygun şekilde, etiketli kaplarda ve belirlenmiş depolama alanlarında saklayın. Uçucu, yanıcı veya reaktif kimyasalları özel dolaplarda tutun.
⚠️ Dikkat: Kullanmadığınız veya artan kimyasalları asla orijinal şişelerine geri boşaltmayın. Bu, kontaminasyona yol açabilir!
📌 Atık Yönetimi ve Çevre Güvenliği
Kimya laboratuvarında oluşan atıklar, çevreye ve insan sağlığına zarar vermemesi için özel yöntemlerle bertaraf edilmelidir.
- Atık Ayırma: Farklı türdeki kimyasal atıklar (organik çözücüler, ağır metaller, asitler/bazlar vb.) için ayrı atık kapları bulunur. Atığınızı doğru kaba attığınızdan emin olun.
- Lavabo Kullanımı: Çözücüleri, ağır metalleri veya diğer tehlikeli kimyasalları lavaboya dökmeyin. Yalnızca öğretmeninizin izin verdiği, zararsız ve seyreltilmiş maddeleri lavaboya boşaltın.
- Kırık Cam Atıkları: Kırık cam parçalarını asla normal çöp kutusuna atmayın. Bunun için özel olarak ayrılmış "kırık cam atık" kutusunu kullanın.
- Temizlik: Deney bittikten sonra çalışma alanınızı temizleyin ve tüm ekipmanları uygun şekilde yerine kaldırın.
💡 İpucu: Hangi atığın nereye atılacağından emin değilseniz, mutlaka öğretmeninize danışın. Yanlış atık bertarafı ciddi sonuçlar doğurabilir.
📌 Acil Durum Prosedürleri
Laboratuvarda beklenmedik durumlar ortaya çıkabilir. Bu durumlarda nasıl davranacağınızı bilmek, paniği önler ve zararı en aza indirir.
- Kazaları Bildirme: Küçük bir dökülme veya kesik bile olsa, her türlü kazayı veya olayı derhal öğretmeninize bildirin.
- Acil Durum Ekipmanları: Laboratuvardaki güvenlik duşu, göz yıkama istasyonu, yangın söndürücü ve ilk yardım çantasının yerini ve nasıl kullanılacağını öğrenin.
- Kimyasal Dökülmeleri: Küçük dökülmeleri uygun emici malzemelerle temizleyin. Büyük dökülmelerde alanı boşaltın ve öğretmeninize haber verin.
- Yangın: Küçük bir yangını yangın söndürücü ile kontrol altına almaya çalışın. Yangın büyürse, alarmı çalıştırın ve laboratuvarı tahliye edin.
- Yaralanmalar: Kesik, yanık veya kimyasal temas gibi durumlarda derhal ilk yardım uygulayın ve öğretmeninize haber verin. Kimyasal sıçramalarında gözleri veya etkilenen bölgeyi bol su ile en az 15 dakika yıkayın.
⚠️ Dikkat: Acil bir durumda sakin kalmaya çalışın ve panik yapmayın. Öğretmeninizin talimatlarına uyun ve güvenli bir şekilde hareket edin.
