Bir öğrenci, fasulye tohumlarının çimlenmesi üzerine sıcaklığın etkisini araştırmak istiyor. Aynı özellikteki fasulye tohumlarını nemli pamukların üzerine yerleştirip farklı sıcaklıklardaki ortamlara koyuyor.
Bu deneyde bağımsız değişken aşağıdakilerden hangisidir?
A) Nem miktarı
B) Kullanılan pamuk miktarı
C) Ortam sıcaklığı
D) Çimlenen tohum sayısı
Bir bilimsel deneyde, değişkenleri doğru bir şekilde tanımlamak, deneyin amacını ve sonuçlarını anlamak için çok önemlidir. Gelin, bu deneydeki değişkenleri adım adım inceleyelim:
- Bağımsız Değişken Nedir? Bağımsız değişken, deneyde bizim bilerek değiştirdiğimiz, manipüle ettiğimiz veya farklılaştırdığımız faktördür. Amacımız, bu değişikliğin deneyin sonucunu nasıl etkilediğini görmektir.
- Bağımlı Değişken Nedir? Bağımlı değişken ise, bağımsız değişkendeki değişikliğe bağlı olarak gözlemlediğimiz veya ölçtüğümüz sonuçtur. Yani, bağımsız değişkenin etkisiyle değişen şeydir.
- Kontrol Değişkenleri Nelerdir? Kontrol değişkenleri, deneyin adil ve güvenilir olması için sabit tuttuğumuz, değiştirmemeye özen gösterdiğimiz tüm diğer faktörlerdir.
- Şimdi sorudaki deneyi inceleyelim: Öğrenci, fasulye tohumlarının çimlenmesi üzerine sıcaklığın etkisini araştırıyor. Bu cümleden de anlaşıldığı gibi, öğrencinin merak ettiği ve değiştirdiği şey sıcaklıktır.
- Öğrenci, "aynı özellikteki fasulye tohumlarını nemli pamukların üzerine yerleştirip farklı sıcaklıklardaki ortamlara koyuyor." Burada öğrencinin bilerek değiştirdiği ve farklılaştırdığı tek faktör "ortam sıcaklığı"dır.
- Nem miktarı (A seçeneği): Deneyde "nemli pamuklar" kullanıldığı belirtiliyor ve bu durum tüm tohumlar için aynı olmalı. Yani nem miktarı sabit tutulan bir kontrol değişkenidir.
- Kullanılan pamuk miktarı (B seçeneği): Deneyin adil olması için kullanılan pamuk miktarı da tüm tohumlar için aynı tutulmalıdır. Bu da bir kontrol değişkenidir.
- Ortam sıcaklığı (C seçeneği): Öğrenci, tohumları "farklı sıcaklıklardaki ortamlara" koyarak sıcaklığı değiştiriyor. Bu, öğrencinin etkisini görmek istediği ve bilerek manipüle ettiği faktördür. Dolayısıyla bağımsız değişkendir.
- Çimlenen tohum sayısı (D seçeneği): Öğrenci, farklı sıcaklıkların çimlenmeyi nasıl etkilediğini görmek istiyor. Bu durumda çimlenen tohum sayısı, sıcaklık değişimine bağlı olarak ortaya çıkacak bir sonuçtur. Yani bu, bağımlı değişkendir.
Bu açıklamalar ışığında, deneyde öğrencinin bilerek değiştirdiği ve etkisini araştırdığı faktör ortam sıcaklığıdır.
Cevap C seçeneğidir.
