Balkan Savaşları sonucunda Osmanlı Devleti'nin Ege Denizi'ndeki hakimiyetini büyük ölçüde kaybetmesine neden olan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
A) Girit'in Yunanistan'a bağlanması
B) Ege adalarının İtalya ve Yunanistan tarafından işgal edilmesi
C) Çanakkale Boğazı'nın uluslararası denetime açılması
D) Midilli ve Sakız adalarının İngiltere'ye bırakılması
Sevgili öğrenciler,
Bu soru, Balkan Savaşları'nın Osmanlı Devleti üzerindeki yıkıcı etkilerinden biri olan Ege Denizi'ndeki hakimiyet kaybını anlamamızı istiyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevaba ulaşalım:
-
A) Girit'in Yunanistan'a bağlanması: Girit Adası, 19. yüzyılın sonlarından itibaren Osmanlı Devleti'nin fiili kontrolünden çıkmış, özerk bir yapıya kavuşmuştu. Balkan Savaşları sırasında Yunanistan tarafından resmen ilhak edilmesi, Osmanlı'nın Ege'deki kaybının bir parçasıdır ancak zaten büyük ölçüde kaybedilmiş bir adanın durumu, Ege Denizi'ndeki genel hakimiyet kaybının tek ve en büyük nedeni değildir. Diğer adaların toplu kaybı daha geniş bir etkiye sahiptir.
-
B) Ege adalarının İtalya ve Yunanistan tarafından işgal edilmesi: Birinci Balkan Savaşı sırasında Osmanlı donanmasının yetersizliği nedeniyle Yunanistan, Doğu Ege'deki birçok adayı (Midilli, Sakız, Sisam, İkarya vb.) işgal etti. Ayrıca, Balkan Savaşları'ndan hemen önce yaşanan Trablusgarp Savaşı (1911-1912) sırasında İtalya, On İki Ada'yı (Rodos ve çevresi) işgal etmişti. Bu adaların durumu Balkan Savaşları sonrasında da Osmanlı aleyhine sonuçlandı. Bu adaların hem Yunanistan hem de İtalya tarafından işgal edilmesi ve Osmanlı kontrolünden çıkması, Osmanlı Devleti'nin Ege Denizi'ndeki stratejik, askeri ve siyasi hakimiyetini büyük ölçüde kaybetmesine neden olan en önemli gelişmedir. Londra Antlaşması (1913) ile bu adaların geleceği büyük devletlerin kararına bırakılmış, Atina Antlaşması (1913) ile de Girit ve birçok Ege adası Yunanistan'a bırakılmıştır.
-
C) Çanakkale Boğazı'nın uluslararası denetime açılması: Balkan Savaşları sonucunda Çanakkale Boğazı'nın uluslararası denetime açılması gibi bir durum söz konusu olmamıştır. Boğazların statüsü, daha çok I. Dünya Savaşı ve sonrasında gündeme gelen ve uluslararası antlaşmalarla (örneğin Montrö Boğazlar Sözleşmesi) belirlenen bir konudur. Bu seçenek, Ege Denizi'ndeki hakimiyet kaybıyla doğrudan ilgili değildir.
-
D) Midilli ve Sakız adalarının İngiltere'ye bırakılması: Midilli ve Sakız adaları, Balkan Savaşları sırasında Yunanistan tarafından işgal edilmiş ve daha sonra Yunanistan'a bırakılmıştır. Bu adaların İngiltere'ye bırakılması gibi bir durum yaşanmamıştır. Bu seçenek, tarihsel olarak yanlıştır.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, Balkan Savaşları sonucunda Osmanlı Devleti'nin Ege Denizi'ndeki hakimiyetini büyük ölçüde kaybetmesine neden olan gelişme, Ege adalarının İtalya ve Yunanistan tarafından işgal edilmesidir. Bu durum, Osmanlı'nın denizdeki varlığını ve kontrolünü neredeyse tamamen ortadan kaldırmıştır.
Cevap B seçeneğidir.
