Bir öğrenci bitki hareketleriyle ilgili deney yapmaktadır. Saksıdaki bir bitkiyi yan yatırdığında köklerin aşağı doğru, gövdenin ise yukarı doğru büyüdüğünü gözlemliyor. Aynı öğrenci akşam saatlerinde bir çiçeğin yapraklarının kapandığını fark ediyor.
Bu deneyde gözlemlenen hareket türleri sırasıyla hangi seçenekte doğru verilmiştir?
Bitkiler, çevrelerindeki değişikliklere tepki olarak çeşitli hareketler sergilerler. Bu hareketler, bitkinin hayatta kalması ve büyümesi için hayati öneme sahiptir. Öğrencinin yaptığı gözlemleri adım adım inceleyelim:
Bu harika bir gözlem! Bitkinin bu tepkisi, yer çekimine karşı gösterdiği yönelimli bir büyüme hareketidir. Köklerin yer çekimi yönünde (aşağı doğru) büyümesine pozitif geotropizma (gravitropizma), gövdenin yer çekiminin tersi yönde (yukarı doğru) büyümesine ise negatif geotropizma (gravitropizma) denir. Genel olarak, bir uyarana karşı belirli bir yönde (uyarana doğru veya uyarandan uzaklaşarak) gerçekleşen büyüme hareketlerine Tropizma adı verilir. Bu durumda uyaran yer çekimidir ve bitki bu uyarana karşı yönelimli bir büyüme tepkisi vermiştir.
Bu da çok güzel bir gözlem! Bu hareket, genellikle ışık miktarındaki değişime (gündüz-gece döngüsü) veya bitkinin iç biyolojik saatine bağlı olarak gerçekleşen, ancak belirli bir yöne doğru büyüme içermeyen bir tepkidir. Yaprakların kapanması ve açılması gibi hareketler geçici ve geri dönüşümlüdür. Bir uyarana karşı yönelimli olmayan, yani uyaranın geldiği yöne bağlı kalmadan gerçekleşen hareketlere Nasti adı verilir. Bu tür hareketlere "uyku hareketleri" de denir ve bitkinin belirli bir yöne doğru büyümesiyle ilgili değildir.
İlk gözlemde (köklerin aşağı, gövdenin yukarı büyümesi) bitki yer çekimi gibi bir uyarana karşı yönelimli bir büyüme tepkisi gösterdiği için bu bir Tropizma hareketidir. İkinci gözlemde (yaprakların akşam kapanması) ise bitki ışık değişimi gibi bir uyarana karşı yönelimli olmayan, geçici bir hareket sergilediği için bu bir Nasti hareketidir.
Bu durumda, gözlemlenen hareket türleri sırasıyla Tropizma ve Nasti'dir.
Cevap B seçeneğidir.
