Sevgili öğrenciler, bu soru bitkilerdeki hareket mekanizmalarını anlamamızı gerektiriyor. Bitkiler, çevrelerindeki değişikliklere farklı şekillerde tepki verirler. Bu tepkiler, hareket olarak adlandırılır ve genellikle büyüme veya turgor basıncı değişiklikleri ile ilişkilidir.
-
Soruda verilen özellikleri inceleyelim:
- Uyaranın yönüne bağlıdır: Bu özellik, hareketin yönünün, uyaranın geldiği yöne göre belirlendiğini gösterir. Yani, uyaran nereden geliyorsa, bitki o yöne doğru veya o yönden uzağa doğru hareket eder.
- Büyüme ile ilgilidir: Bu, hareketin bitkinin hücrelerinin büyümesi ve uzaması sonucu gerçekleştiği anlamına gelir. Genellikle hücre bölünmesi ve uzamasıyla kalıcı bir şekil değişikliği meydana gelir.
- Yavaş gerçekleşir: Büyüme temelli hareketler, turgor basıncı değişikliklerine dayalı hareketlere göre daha uzun sürede ve yavaş bir şekilde ortaya çıkar.
- Genellikle geri dönüşümsüzdür: Büyüme ile gerçekleşen hareketler, bitkinin yapısında kalıcı bir değişiklik yarattığı için genellikle eski haline geri dönemez.
-
Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) Nasti: Nasti hareketleri, uyaranın yönüne bağlı olmayan tepkilerdir. Hareketin yönü, bitkinin kendi yapısına göre belirlenir. Örneğin, küstüm otunun yapraklarını kapatması veya lale çiçeğinin sıcaklığa göre açılıp kapanması gibi. Nasti hareketleri genellikle turgor basıncı değişiklikleri ile ilgilidir ve geri dönüşümlüdür. Bu, sorudaki "uyaranın yönüne bağlıdır" ve "geri dönüşümsüzdür" özellikleriyle çelişir.
- B) Tropizma: Tropizma hareketleri, uyaranın yönüne bağlı olarak gerçekleşen yönelimli büyüme hareketleridir. Bitki, uyarana doğru (pozitif tropizma) veya uyarandan uzağa doğru (negatif tropizma) büyür. Örneğin, bitki köklerinin suya doğru büyümesi (hidrotropizma) veya gövdenin ışığa doğru büyümesi (fototropizma). Bu hareketler büyüme ile ilgilidir, yavaş gerçekleşir ve genellikle geri dönüşümsüzdür. Bu özellikler, soruda verilen tüm özelliklerle birebir uyuşmaktadır.
- C) Taksi: Taksi hareketleri, genellikle tek hücreli organizmaların veya bitkilerin hareketli hücrelerinin (örneğin, algler veya gametler) tüm vücutlarıyla uyaranın yönüne doğru yer değiştirmesidir. Bu, yüksek bitkilerin sabit kısımlarında görülen bir büyüme hareketi değildir.
- D) Kemotaksi: Kemotaksi, taksi hareketlerinin bir alt türüdür ve uyaranın kimyasal bir madde olduğu durumlarda gerçekleşir. Yine, tüm organizmanın yer değiştirmesiyle ilgilidir, yüksek bitkilerin büyüme hareketleriyle değil.
-
Sonuç: Verilen tüm özellikler (uyaranın yönüne bağlı olma, büyüme ile ilgili olma, yavaş gerçekleşme ve genellikle geri dönüşümsüz olma) tropizma hareketlerinin temel tanımlayıcı özellikleridir.
Cevap B seçeneğidir.
