Tropizma ve nasti arasındaki farklar Test 2

Bir araştırmacı, bitkilerdeki ışığa yönelim hareketini incelerken şu deneyi kuruyor: Bir bitkiyi ışık kaynağının sadece sol tarafından aydınlatacak şekilde yerleştiriyor. Bir süre sonra bitkinin gövdesinin ışık kaynağına doğru büküldüğünü gözlemliyor.
Bu deneyde gözlemlenen hareket ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Fototropizma örneğidir ve nasti hareketidir
B) Fotonasti örneğidir ve tropizma hareketidir
C) Fototropizma örneğidir ve tropizma hareketidir
D) Fotonasti örneğidir ve nasti hareketidir

Sevgili öğrenciler, bu soruyu çözmek için öncelikle bitkilerdeki hareket çeşitlerini ve bu hareketlerin temel özelliklerini hatırlayalım.

• Bitkilerdeki Hareket Çeşitleri: Bitkiler, dış uyaranlara karşı iki ana türde hareket gösterirler: Tropizma (Yönelim) ve Nasti (Irganım).
• Tropizma (Yönelim Hareketleri): Bu hareketler, uyarıcının (ışık, yer çekimi, su vb.) yönüne bağlı olarak gerçekleşen büyüme hareketleridir. Genellikle yavaş ve kalıcıdırlar. Uyarıcıya doğru gerçekleşiyorsa "pozitif tropizma", uyarıcıdan uzaklaşıyorsa "negatif tropizma" olarak adlandırılır.
• Nasti (Irganım Hareketleri): Bu hareketler, uyarıcının (ışık şiddeti, sıcaklık, dokunma vb.) yönüne bağlı olmaksızın gerçekleşen tepkilerdir. Genellikle hızlı ve geçicidirler. Örnek olarak küstüm çiçeğinin dokunulduğunda yapraklarını kapatması veya bazı çiçeklerin gündüz açılıp gece kapanması verilebilir.
• Fototropizma: Işık (foto-) uyaranına bağlı olarak gerçekleşen bir tropizma (yönelim) hareketidir. Bitkinin ışık kaynağına doğru veya ondan uzağa büyümesidir. Bitki gövdeleri genellikle pozitif fototropizma (ışığa doğru bükülme) gösterirken, kökler negatif fototropizma (ışıktan uzaklaşma) gösterebilir.
• Fotonasti: Işık (foto-) uyaranına bağlı olarak gerçekleşen bir nasti (ırganım) hareketidir. Işığın yönünden bağımsız olarak, ışık şiddeti veya süresine göre gerçekleşen tepkilerdir (örneğin, bazı çiçeklerin ışıkta açılıp karanlıkta kapanması).
• Deneyin Analizi: Deneyde bitki, ışık kaynağının sadece sol tarafından aydınlatılıyor ve bir süre sonra bitkinin gövdesinin ışık kaynağına doğru büküldüğü gözlemleniyor. Bu bükülme, ışık uyarıcısının yönüne bağlı olarak gerçekleşen bir büyüme hareketidir. Bu nedenle, gözlemlenen hareket ışığa bağlı bir yönelim hareketi yani fototropizmadır. Fototropizma da genel olarak bir tropizma hareketidir.
• Seçenek A'nın Değerlendirilmesi: "Fototropizma örneğidir ve nasti hareketidir" ifadesi yanlıştır. Çünkü hareket yönelimlidir, nasti değildir.
• Seçenek B'nin Değerlendirilmesi: "Fotonasti örneğidir ve tropizma hareketidir" ifadesi yanlıştır. Çünkü hareket ışığın yönüne bağlıdır, fotonasti değildir.
• Seçenek C'nin Değerlendirilmesi: "Fototropizma örneğidir ve tropizma hareketidir" ifadesi doğrudur. Bitkinin ışığa doğru yönelmesi bir fototropizmadır ve fototropizma da bir tropizma çeşididir.
• Seçenek D'nin Değerlendirilmesi: "Fotonasti örneğidir ve nasti hareketidir" ifadesi yanlıştır. Çünkü hareket yönelimlidir, fotonasti veya nasti değildir.

Cevap C seçeneğidir.