Fiilde kipler KPSS Test 2

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil, istek kipiyle çekimlenmiştir?

A) Yarınki toplantıya katılamayacağım.
B) Bu akşam erken yatayım.
C) Ödevlerini zamanında yapmalısın.
D) Dışarı çıkmadan önce şemsiyeni al.

Sevgili öğrenciler, bu soruda fiillerin çekimlendiği kipleri doğru bir şekilde ayırt etmemiz isteniyor. Özellikle "istek kipi" üzerinde duracağız. İstek kipi, bir eylemin yapılmasını arzu etme, isteme anlamı taşıyan kiptir. Fiillere genellikle "-a, -e" ekleri ve ardından şahıs ekleri getirilerek oluşturulur. Örneğin, "gele-yim", "oku-yasın", "git-e", "bak-alım", "gör-esiniz", "yaz-alar" gibi.

• A) Yarınki toplantıya katılamayacağım.

  Bu cümlede fiil "katılamayacağım"dır. Fiilin kökü "katılmak"tır. Fiile gelen "-acak/-ecek" eki, gelecek zaman kipini gösterir. Bu kip, bir eylemin gelecekte yapılacağını bildirir. Dolayısıyla bu cümle istek kipiyle çekimlenmemiştir.

• B) Bu akşam erken yatayım.

  Bu cümlede fiil "yatayım"dır. Fiilin kökü "yatmak"tır. Fiile gelen "-a" (kaynaştırma harfi 'y' ile birlikte "-ayım") eki ve birinci tekil şahıs eki, fiilin istek kipiyle çekimlendiğini gösterir. Bu ifade, "yatmak istiyorum, yatmayı arzu ediyorum" anlamı taşır. Bu, aradığımız istek kipidir.

• C) Ödevlerini zamanında yapmalısın.

  Bu cümlede fiil "yapmalısın"dır. Fiilin kökü "yapmak"tır. Fiile gelen "-malı/-meli" eki, gereklilik kipini gösterir. Bu kip, bir eylemin yapılmasının gerekli olduğunu ifade eder. Dolayısıyla bu cümle istek kipiyle çekimlenmemiştir.

• D) Dışarı çıkmadan önce şemsiyeni al.

  Bu cümlede fiil "al"dır. Bu fiil, emir kipinde çekimlenmiştir. Emir kipi, bir eylemin yapılmasını buyurma, emretme anlamı taşır ve genellikle ek almaz ya da sadece şahıs eki alır. Dolayısıyla bu cümle istek kipiyle çekimlenmemiştir.

Yukarıdaki incelemeler sonucunda, "Bu akşam erken yatayım." cümlesindeki "yatayım" fiilinin istek kipiyle çekimlendiği açıkça görülmektedir.

Cevap B seçeneğidir.