Sevgili öğrenciler, bu soruyu adım adım inceleyelim ve dolaylı tümleci hangi eklerin oluşturduğunu birlikte öğrenelim.
- Öncelikle, cümlenin yüklemini (eylemini) bulalım: "oynuyorlar". Bu, cümlede yapılan işi bildiren sözcüktür.
- Şimdi de yükleme sorular sorarak cümlenin diğer öğelerini bulalım.
- "Kim oynuyorlar?" diye sorduğumuzda cevabımız "Çocuklar" olur. Bu, cümlenin öznesidir.
- Sıra geldi dolaylı tümleci bulmaya. Dolaylı tümleç, yüklemi yer, yön, zaman, durum gibi açılardan tamamlayan bir öğedir. Yükleme "nereye?", "nerede?", "nereden?", "kime?", "kimde?", "kimden?", "neye?", "nede?", "neden?" gibi sorular sorarak bulunur.
- Cümlemizdeki yüklem "oynuyorlar" olduğuna göre, "Nerede oynuyorlar?" diye soralım.
- Cevabımız "bahçede" olur. İşte bu "bahçede" sözcüğü, cümlenin dolaylı tümlecidir.
- Şimdi "bahçede" kelimesindeki eke dikkat edelim. "Bahçe" kelimesine "-de" eki gelmiştir.
- Türkçede dolaylı tümleçler genellikle üç farklı durum ekiyle oluşturulur:
- -e / -a (yönelme durumu eki): Nereye? Kime? Neye? (Örnek: okula, Ali'ye)
- -de / -da / -te / -ta (bulunma durumu eki): Nerede? Kimde? Nede? (Örnek: okulda, Ali'de)
- -den / -dan / -ten / -tan (ayrılma durumu eki): Nereden? Kimden? Neden? (Örnek: okuldan, Ali'den)
- "Bahçede" kelimesi, "nerede?" sorusuna cevap verdiği için, bulunma durumu eki olan "-de" ile oluşturulmuştur.
- Seçeneklere baktığımızda:
- A) -e: Yönelme durumu ekidir.
- B) -de: Bulunma durumu ekidir.
- C) -den: Ayrılma durumu ekidir.
- D) -i: Belirtme durumu ekidir ve belirtili nesne oluşturur.
- Bu durumda, "bahçede" sözcüğündeki dolaylı tümleç "-de" eki ile oluşturulmuştur.
Cevap B seçeneğidir.
