3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "-den" eki almış bir dolaylı tümleç vardır?
A) Ankara'ya uçakla gidecek.
B) Sınıftan dışarı çıktı.
C) Parkta buluşalım.
D) Eve yürüyerek geldi.
Merhaba sevgili öğrencilerim! Bu soruda, cümlelerdeki dolaylı tümleçleri ve aldıkları ekleri doğru bir şekilde tespit etmemiz gerekiyor. Haydi adım adım inceleyelim:
- Öncelikle, dolaylı tümleç neydi, bir hatırlayalım. Dolaylı tümleç, cümlede yüklemin bildirdiği işin, oluşun, hareketin yerini, yönünü veya başlangıç noktasını bildiren ögedir. Yükleme sorulan "kime, kimde, kimden, neye, neyde, neyden, nereye, nerede, nereden" sorularına cevap verir.
- Dolaylı tümleçler genellikle "-e/-a" (yönelme), "-de/-da/-te/-ta" (bulunma) veya "-den/-dan/-ten/-tan" (ayrılma) hal eklerinden birini alır. Soru bizden özellikle "-den" eki almış bir dolaylı tümleç bulmamızı istiyor.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Ankara'ya uçakla gidecek.
- Yüklem: gidecek
- Soru: Nereye gidecek?
- Cevap: Ankara'ya
- "Ankara'ya" kelimesi "-e" (yönelme) hal eki almıştır. Bu bir dolaylı tümleçtir ancak "-den" eki almamıştır.
- B) Sınıftan dışarı çıktı.
- Yüklem: çıktı
- Soru: Nereden çıktı?
- Cevap: Sınıftan
- "Sınıftan" kelimesi "-dan" (ayrılma) hal eki almıştır. Bu bir dolaylı tümleçtir ve soruda istenen "-den" (veya sertleşmiş hali "-tan/-ten") ekini almıştır.
- C) Parkta buluşalım.
- Yüklem: buluşalım
- Soru: Nerede buluşalım?
- Cevap: Parkta
- "Parkta" kelimesi "-da" (bulunma) hal eki almıştır. Bu bir dolaylı tümleçtir ancak "-den" eki almamıştır.
- D) Eve yürüyerek geldi.
- Yüklem: geldi
- Soru: Nereye geldi?
- Cevap: Eve
- "Eve" kelimesi "-e" (yönelme) hal eki almıştır. Bu bir dolaylı tümleçtir ancak "-den" eki almamıştır. (Buradaki "yürüyerek" kelimesi ise "Nasıl geldi?" sorusuna cevap verdiği için zarf tümlecidir.)
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, "-den" eki almış dolaylı tümlecin B seçeneğinde yer aldığını görüyoruz.
Cevap B seçeneğidir.
