Hangi cümledeki fiil nesne alabilme özelliğine sahip değildir?
A) UyumakSevgili öğrenciler, bu soruda fiillerin önemli bir özelliğini, yani nesne alıp alamama durumunu inceleyeceğiz. Bir fiilin nesne alabilmesi demek, o fiilin bildirdiği işten etkilenen bir varlığın (nesnenin) cümlede bulunabilmesi demektir. Bu tür fiillere geçişli fiil deriz. Eğer bir fiil nesne alamıyorsa, yani bildirdiği işten etkilenen bir varlık yoksa, o fiile de geçişsiz fiil deriz.
Bir fiilin nesne alıp almadığını anlamanın en kolay yolu, fiile "neyi?" veya "kimi?" sorularını sormaktır. Eğer bu sorulara anlamlı bir cevap verebiliyorsak, o fiil nesne alabilir (geçişlidir). Eğer veremiyorsak, nesne alamaz (geçişsizdir).
Bu fiile "neyi uyumak?" veya "kimi uyumak?" sorularını sorduğumuzda anlamlı bir cevap alamayız. Örneğin, "kitabı uyumak" veya "arkadaşımı uyumak" gibi bir ifade kuramayız. "Uyumak" eylemi, doğrudan bir nesneyi etkilemez; öznenin kendi içinde gerçekleştirdiği bir eylemdir. Bu nedenle "uyumak" fiili nesne alamaz, yani geçişsiz bir fiildir.
Bu fiile "neyi anlamak?" veya "kimi anlamak?" sorularını sorabiliriz. Örneğin: "Dersi anladım." (neyi? - dersi), "Öğretmeni anladım." (kimi? - öğretmeni). Gördüğünüz gibi, "anlamak" fiili nesne alabilir, yani geçişli bir fiildir.
Bu fiile de "neyi sevmek?" veya "kimi sevmek?" sorularını sorabiliriz. Örneğin: "Kitap okumayı severim." (neyi? - kitap okumayı), "Annemi çok severim." (kimi? - annemi). "Sevmek" fiili de nesne alabilir, yani geçişli bir fiildir.
Bu fiile de "neyi görmek?" veya "kimi görmek?" sorularını sorabiliriz. Örneğin: "Manzarayı gördüm." (neyi? - manzarayı), "Arkadaşımı gördüm." (kimi? - arkadaşımı). "Görmek" fiili de nesne alabilir, yani geçişli bir fiildir.
Yukarıdaki incelemelerden de anlaşıldığı gibi, "anlamak", "sevmek" ve "görmek" fiilleri nesne alabilirken, "uyumak" fiili nesne alamaz.
Cevap A seçeneğidir.
