6. sınıf Sosyal Bilgiler yasama yürütme yargı şeması ve görevleri Test 2

Bir vatandaş, belediyenin yaptığı bir imar planının hukuka aykırı olduğunu düşünmektedir. Bu vatandaşın hukuk yoluna başvurarak planın iptalini isteme hakkı, devletin hangi temel organının işleyişi ile doğrudan ilgilidir?

A) Yasama
B) Yürütme
C) Yargı
D) Denetleme

Soru Analizi:

• Bir vatandaşın, belediyenin yaptığı bir imar planının hukuka aykırı olduğunu düşünerek bu planın iptalini istemesi, devletin temel işlevlerinden biri olan "hukukun üstünlüğünü sağlama" ve "vatandaşın haklarını koruma" ilkesiyle doğrudan ilgilidir.
• Burada vatandaş, bir idari işlemin (imar planı) hukuka uygunluğunu sorgulamakta ve bu işlemin geçersiz kılınmasını talep etmektedir. Bu tür bir talep, ancak bağımsız ve tarafsız bir mekanizma tarafından değerlendirilebilir.

Seçeneklerin Değerlendirilmesi:

• A) Yasama: Yasama organı (TBMM), kanun yapma, değiştirme ve yürürlükten kaldırma görevini üstlenir. Vatandaşın itiraz ettiği durum, mevcut bir kanunun kendisi değil, belediyenin (yürütme organının bir parçası olan idarenin) bu kanunlara uygun olarak yaptığı iddia edilen bir işlemdir. Dolayısıyla, yasama organı bu tür bir uyuşmazlığın doğrudan çözüm mercii değildir.
• B) Yürütme: Yürütme organı (Cumhurbaşkanı, bakanlıklar, belediyeler gibi idari birimler), yasaların uygulanmasını sağlar, kamu hizmetlerini yürütür. İmar planını yapan belediye, yürütme organının yerel düzeydeki bir parçasıdır. Vatandaş, yürütme organının bir eylemini (imar planını) hukuka aykırı bulduğu için itiraz etmektedir. Yürütme organı kendi eyleminin hukuka uygunluğunu denetleyen ve iptal eden merci olamaz.
• C) Yargı: Yargı organı (mahkemeler), yasaları yorumlar, hukuki uyuşmazlıkları çözer, suçluları cezalandırır ve idarenin (yürütmenin) eylem ve işlemlerinin hukuka uygunluğunu denetler. Bir vatandaşın, belediyenin yaptığı imar planının hukuka aykırı olduğunu düşünerek iptalini istemesi, idari yargının görev alanına girer. İdari mahkemeler, idarenin hukuka aykırı işlemlerini iptal ederek vatandaşın haklarını korur ve hukukun üstünlüğünü sağlar. Bu durum, devletin yargı organının doğrudan işleyişi ile ilgilidir.
• D) Denetleme: "Denetleme" tek başına bir devlet organı değildir; daha çok bir işlevdir. Yasama, yürütme ve yargı organlarının her birinin kendi içinde veya birbirleri üzerinde denetim yetkileri bulunabilir. Ancak, bir idari işlemin hukuka aykırılığına ilişkin nihai ve bağlayıcı kararı veren, yani hukuki denetimi sağlayan temel organ yargıdır.

Sonuç:

• Vatandaşın, belediyenin yaptığı imar planının hukuka aykırı olduğunu düşünerek iptalini istemesi, idari yargı yoluyla gerçekleşir. İdari yargı, devletin yargı organının bir parçasıdır ve idarenin hukuka uygunluğunu denetleyerek vatandaşın haklarını korur. Bu nedenle, bu durum doğrudan yargı organının işleyişi ile ilgilidir.

Cevap C seçeneğidir.