Punnet karesi nedir Test 1

Bir bezelye bitkisinde çiçek rengi alelleri arasında tam baskınlık görülmektedir. Mor çiçek aleli (M) beyaz çiçek aleline (m) baskındır. Heterozigot mor çiçekli iki bezelye bitkisi çaprazlandığında, oluşacak bezelyelerin homozigot mor çiçekli olma olasılığı nedir?

A) %0
B) %25
C) %50
D) %75

Sevgili öğrenciler, bu genetik sorusunu adım adım, dikkatlice inceleyerek çözelim. Mendel genetiğinin temel prensiplerini uygulayarak sonuca kolayca ulaşabiliriz.

• 1. Alelleri ve Baskınlığı Tanımlayalım:

  Soruda verilen bilgilere göre:

  • Mor çiçek aleli (M): Baskındır. Yani, bir bitkide M aleli varsa, çiçek rengi mor olur.
  • Beyaz çiçek aleli (m): Çekiniktir. Beyaz çiçek renginin ortaya çıkması için bitkinin iki tane m aleli taşıması gerekir.

• 2. Ebeveyn Bitkilerin Genotiplerini Belirleyelim:

  Soruda "heterozigot mor çiçekli iki bezelye bitkisi" çaprazlandığı belirtiliyor.

  • Heterozigot demek, bir bireyin bir özellik için farklı iki alel taşıması demektir (örneğin, bir baskın ve bir çekinik alel).
  • Mor çiçekli olması ve heterozigot olması, bu bitkilerin genotipinin $Mm$ olduğunu gösterir. Çünkü M aleli baskın olduğu için, m aleli olsa bile çiçek rengi mor olacaktır.
  • Yani, çaprazlanan her iki ebeveyn bitkisinin genotipi de $Mm$'dir.

• 3. Çaprazlamayı Gerçekleştirelim (Punnett Karesi Kullanarak):

  Şimdi iki $Mm$ genotipli bitkiyi çaprazlayalım. Her ebeveyn, gametlerine $M$ veya $m$ alelini aktarabilir.

  Punnett karesini çizerek olası yavru genotiplerini ve fenotiplerini görelim:

  	M (1. Ebeveyn Gameti)	m (1. Ebeveyn Gameti)
  M (2. Ebeveyn Gameti)	$MM$	$Mm$
  m (2. Ebeveyn Gameti)	$Mm$	$mm$

  Bu çaprazlama sonucunda oluşabilecek genotipler ve oranları şunlardır:

  • $MM$: 1 adet (Homozigot mor çiçekli)
  • $Mm$: 2 adet (Heterozigot mor çiçekli)
  • $mm$: 1 adet (Homozigot beyaz çiçekli)

  Toplamda 4 olası genotip kombinasyonu vardır.

• 4. Homozigot Mor Çiçekli Olma Olasılığını Hesaplayalım:

  Soruda bizden "oluşacak bezelyelerin homozigot mor çiçekli olma olasılığı" isteniyor.

  • Punnett karesine baktığımızda, 4 olası sonuçtan sadece 1 tanesi $MM$ genotipine sahiptir.
  • $MM$ genotipi, mor çiçek alelinin iki kopyasını taşıdığı için homozigot mor çiçekli anlamına gelir.
  • Olasılık = (İstenen durum sayısı) / (Toplam olası durum sayısı)
  • Olasılık = $1 / 4$
  • Yüzde olarak ifade edersek: $(1/4) \times 100\% = 25\%$

Bu durumda, heterozigot mor çiçekli iki bezelye bitkisi çaprazlandığında, oluşacak bezelyelerin homozigot mor çiçekli olma olasılığı %25'tir.

Cevap B seçeneğidir.