2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısa çizgi (-) yanlış kullanılmıştır?
A) 1980-2023 yılları arasında nüfus %50 arttı.
B) Türkçe-Fransızca sözlük aldım.
C) Sınıf - birincisi olmak için çalışıyor.
D) Atatürk, 1881-1938 yılları arasında yaşamıştır.
Sevgili öğrenciler, bu soruda kısa çizginin (-) doğru ve yanlış kullanımlarını inceleyeceğiz. Kısa çizgi, Türkçede farklı görevlerde kullanılan önemli bir noktalama işaretidir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- Kısa çizginin genel kullanım alanları:
- Sayılar arasında "ile, ila, ...-e kadar" anlamlarını vermek için (örneğin, 1980-2023).
- İki kelime veya kavram arasında ilgi, bağlantı, karşıtlık belirtmek için (örneğin, Türkçe-Fransızca).
- Kelime köklerini, eklerini ayırmak için (örneğin, gel-mek).
- Heceleri ayırmak için (örneğin, o-kul).
- Cümle içinde ara sözleri veya ara cümleleri ayırmak için (uzun çizgi yerine de kullanılabilir).
- A) 1980-2023 yılları arasında nüfus %50 arttı.
- Burada kısa çizgi, "1980 ile 2023 yılları arasında" anlamını vererek bir zaman aralığını belirtmek için kullanılmıştır. Bu kullanım doğrudur.
- B) Türkçe-Fransızca sözlük aldım.
- Bu cümlede kısa çizgi, "Türkçe ile Fransızca" dillerini kapsayan bir sözlüğü ifade etmek, yani iki kavram arasında bir ilişki kurmak için kullanılmıştır. Bu kullanım da doğrudur.
- C) Sınıf - birincisi olmak için çalışıyor.
- "Sınıf birincisi" ifadesi, birleşik bir isim tamlamasıdır ve arasına herhangi bir noktalama işareti (kısa çizgi dahil) konulmaz. Bu ifade, "sınıfın birincisi" anlamını taşır ve bitişik yazılır veya ayrı yazılsa bile araya kısa çizgi gelmez. Bu nedenle, buradaki kısa çizgi kullanımı yanlıştır.
- D) Atatürk, 1881-1938 yılları arasında yaşamıştır.
- A seçeneğinde olduğu gibi, burada da kısa çizgi, Atatürk'ün doğum ve ölüm yılları arasındaki yaşam süresini, yani bir zaman aralığını belirtmek için kullanılmıştır. Bu kullanım doğrudur.
Yukarıdaki açıklamalara göre, kısa çizginin yanlış kullanıldığı cümle C seçeneğidir.
Cevap C seçeneğidir.
