Sevgili öğrenciler, bu soruda bir öğretmenin kullandığı ifadenin hangi edebî sanata karşılık geldiğini bulmamız isteniyor. Öncelikle sorudaki durumu ve seçeneklerdeki edebî sanatları tek tek inceleyelim.
- Sorudaki Durum: Öğretmen, sınıfta sürekli konuşan bir öğrencisine "Senin kadar sessiz bir öğrenci görmedim!" demiştir. Burada öğretmen, öğrencinin gerçekte çok konuştuğunu bildiği halde, tam tersi bir ifade kullanarak aslında onun çok konuştuğunu vurgulamak ve belki de onu uyarmak istemiştir.
- A) Teşbih (Benzetme): Bir kavramı veya varlığı, aralarındaki ortak özellikten dolayı başka bir kavram veya varlığa benzetme sanatıdır. Örneğin, "Aslan gibi güçlü asker" ifadesinde asker aslana benzetilmiştir. Sorudaki ifadede herhangi bir benzetme yoktur.
- B) Mübalağa (Abartma): Bir durumu, olayı veya özelliği olduğundan çok daha büyük veya çok daha küçük göstererek anlatma sanatıdır. Örneğin, "Bir ah çeksem dağı taşı eritir" ifadesi abartmadır. Öğretmenin sözü bir abartma değil, tam tersini söyleme durumudur.
- C) Tariz (İğneleme, Dokundurma): Bir sözün tam tersini kastederek, genellikle alaycı veya eleştirel bir amaçla, dolaylı yoldan bir mesaj verme sanatıdır. Öğretmen, öğrencinin sessiz olmadığını bildiği halde "sessiz" diyerek aslında onun çok konuştuğunu ve bundan rahatsız olduğunu ima etmektedir. Bu durum, tariz sanatının tam karşılığıdır.
- D) Tecahül-i Arif (Bilmezden Gelme): Bilinen bir şeyi, bilmezlikten gelerek sözü daha etkili kılma sanatıdır. Örneğin, "Şakaklarıma kar mı yağdı ne var?" dizesinde şair saçlarının ağardığını bildiği halde bilmezden gelir. Öğretmenin sözü bilmezden gelme değil, tam tersini söyleme durumudur.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, öğretmen sürekli konuşan öğrencisine "Senin kadar sessiz bir öğrenci görmedim!" diyerek aslında onun çok konuştuğunu ve bu durumdan rahatsız olduğunu, alaycı veya eleştirel bir dille ifade etmiştir. Bu durum, Tariz sanatının tanımına birebir uymaktadır.
Cevap C seçeneğidir.
