Tariz Sanatı Örnekleri Nelerdir? Test 2

Bir toplantıda sürekli telefonuyla ilgilenen kişiye "Senin gibi toplantılara odaklanan birini görmedim!" denilmiştir.
Bu cümlede kullanılan söz sanatı hangisidir?

A) Kinaye
B) Tariz
C) Teşhis
D) Tecahül-i arif

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bu soruda, günlük hayatta sıkça karşılaştığımız bir durumu ve bu durumda kullanılan söz sanatını inceleyeceğiz. Söz sanatları, dilimizi daha etkili, çarpıcı ve anlamlı kullanmamızı sağlayan önemli unsurlardır. Şimdi sorumuzu adım adım çözümleyelim:

• 1. Cümleyi ve Bağlamı Anlayalım:

  Soru cümlesi şöyledir: "Bir toplantıda sürekli telefonuyla ilgilenen kişiye 'Senin gibi toplantılara odaklanan birini görmedim!' denilmiştir."

  Burada önemli olan, kişinin toplantıda sürekli telefonuyla ilgileniyor olmasıdır. Bu durum, kişinin toplantıya odaklanmadığını, dikkatini başka bir yere verdiğini gösterir. Ancak ona söylenen cümle tam tersidir: "Senin gibi toplantılara odaklanan birini görmedim!"

• 2. Söylenen ile Kastedilen Arasındaki Farkı Belirleyelim:

  Konuşan kişi, aslında o kişinin toplantıya hiç odaklanmadığını, aksine çok dikkatsiz olduğunu düşünmektedir. Ancak bunu doğrudan söylemek yerine, tam tersini söyleyerek (yani "çok odaklanmışsın" diyerek) kişinin olumsuz davranışını vurgulamış, onunla alay etmiş veya onu eleştirmiştir.

• 3. Seçeneklerdeki Söz Sanatlarını Tanıyalım:
  • A) Kinaye: Bir sözün gerçek anlamının tam tersini kastederek, genellikle alay veya iğneleme amacıyla kullanılmasıdır. Söylenenin tam tersi anlaşılır.
  • B) Tariz: Bir kişiyi veya durumu iğnelemek, alay etmek veya eleştirmek amacıyla sözün tam tersini söyleme sanatıdır. Kinayeye çok benzer, hatta çoğu zaman eş anlamlı kullanılır. Ancak tariz, eleştirel ve alaycı tonu daha belirgin olan durumlarda tercih edilir.
  • C) Teşhis (Kişileştirme): Cansız varlıklara veya soyut kavramlara insanlara özgü özellikler verme sanatıdır. (Örnek: Rüzgar şarkı söylüyordu.)
  • D) Tecahül-i arif: Bilinen bir şeyi bilmezlikten gelerek sözü daha etkili kılma sanatıdır. (Örnek: Şakaklarıma kar mı yağdı ne var benim Allah'ım bu çizgili yüz?)
• 4. Cümlemizi Söz Sanatlarıyla Karşılaştıralım:

  Verilen cümlede ("Senin gibi toplantılara odaklanan birini görmedim!"), kişinin odaklanmadığı açıkça belliyken, tam tersi söylenerek onunla alay edilmiş ve davranışı eleştirilmiştir. Bu durum, söylenenin tam tersini kastederek iğneleme ve eleştiri yapma amacını taşır.

  Hem kinaye hem de tariz, söylenenin tersini kastederek alay etme veya iğneleme anlamı taşır. Ancak tariz, genellikle daha doğrudan bir eleştiri veya alay amacı güder. Bu örnekte, kişinin dikkatsizliği açıkça ortadayken yapılan bu yorum, doğrudan bir iğneleme ve eleştiri niteliğindedir. Bu nedenle "tariz" bu durum için çok uygun bir ifadedir.

Cevap B seçeneğidir.