Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, verilen bir ifadedeki söz sanatını bulmamız isteniyor. İfadeyi ve bağlamını dikkatlice inceleyelim:
- Durum: Çok yavaş yürüyen biri var.
- Söylenen İfade: "Senin gibi atletik birini görmedim, adeta rüzgar gibi geçip gidiyorsun!"
Şimdi bu ifadenin ne anlama geldiğini ve hangi söz sanatına uyduğunu adım adım inceleyelim:
- Adım 1: İfadeyi ve Bağlamı Anlama
- Bir kişi çok yavaş yürüyor. Ancak ona "atletik" olduğu ve "rüzgar gibi" hızlı olduğu söyleniyor.
- Burada açıkça bir çelişki var. Söylenen şey, kişinin gerçek durumuyla tamamen zıt.
- Adım 2: Seçenekleri Değerlendirme
- A) Tariz: Tariz, bir kişiye veya duruma, görünüşte övgü veya olumlu bir ifadeyle aslında tam tersini, yani eleştiri, alay veya küçümsemeyi ima etme sanatıdır. Söylenenin tam tersinin kastedildiği durumlarda kullanılır.
- B) Teşbih (Benzetme): Teşbih, iki farklı şey arasında ortak bir özellikten yola çıkarak yapılan karşılaştırmadır. Genellikle "gibi", "sanki", "adeta" gibi edatlar kullanılır. (Örnekteki "rüzgar gibi" kısmı tek başına bir benzetmedir, ancak ifadenin bütününe hakim olan sanat bu değildir.)
- C) Mübalağa (Abartma): Mübalağa, bir şeyi olduğundan çok daha büyük, çok daha küçük, çok daha fazla veya çok daha az gösterme sanatıdır. Bir durumu veya özelliği aşırı derecede vurgulamak için kullanılır.
- D) Telmih (Anımsatma): Telmih, herkesçe bilinen bir olaya, kişiye, efsaneye veya söze işaret etme, onu hatırlatma sanatıdır.
- Adım 3: Doğru Söz Sanatını Belirleme
- Çok yavaş yürüyen birine "Senin gibi atletik birini görmedim, adeta rüzgar gibi geçip gidiyorsun!" demek, aslında onun yavaşlığını vurgulamak, onunla alay etmek veya onu eleştirmek amacıyla söylenmiş, görünüşte övgü ama gerçekte tam tersini kastedilen bir ifadedir.
- Bu durum, tariz sanatının tanımına birebir uymaktadır. Söylenenin tam tersi kastedilerek, dolaylı yoldan bir eleştiri veya alay söz konusudur.
- "Rüzgar gibi" ifadesi tek başına bir teşbih olsa da, bu teşbihin yavaş birine söylenmesi, onu bir tariz aracı haline getirir. İfadenin genel amacı ve etkisi tarizdir.
Bu nedenle, verilen ifadedeki söz sanatı tarizdir.
Cevap A seçeneğidir.
