CH₃-CH₂-CH₂-CH₂-CH(CH₃)-CH₂-CH₂-CH₃ bileşiği için aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
A) Ana zincir 8 karbonludur ve bileşiğin adı 5-metiloktandır
B) Ana zincir 9 karbonludur ve bileşiğin adı 4-metilnonandır
C) Ana zincir 8 karbonludur ve bileşiğin adı 4-metiloktandır
D) Ana zincir 9 karbonludur ve bileşiğin adı 5-metilnonandır
Bu soruda, verilen organik bileşiğin IUPAC kurallarına göre doğru adını bulmamız isteniyor. Organik bileşikleri adlandırırken belirli adımları takip etmemiz gerekir. Hadi bu adımları birlikte uygulayalım:
- Adım 1: En Uzun Sürekli Karbon Zincirini (Ana Zinciri) Belirleme
- Verilen bileşik $CH_3-CH_2-CH_2-CH_2-CH(CH_3)-CH_2-CH_2-CH_3$ şeklindedir. Bu yapıda, dallanma gösteren $CH(CH_3)$ kısmına dikkat etmeliyiz.
- Zinciri soldan sağa doğru takip ettiğimizde, düz zincirde 8 karbon atomu olduğunu görürüz. Bu zincire bir $CH_3$ grubu (metil) bağlıdır.
- Başka bir uzun zincir olasılığı var mı diye dikkatlice kontrol ettiğimizde, en uzun sürekli karbon zincirinin 8 karbonlu olduğunu anlarız.
- 8 karbonlu bir alkana "oktan" denir. Dolayısıyla ana zincirimiz bir oktandır.
- Adım 2: Ana Zinciri Numaralandırma
- Ana zinciri, dallanmış grubun (sübstitüentin) en küçük numarayı alacağı şekilde numaralandırmalıyız.
- Eğer zinciri soldan sağa doğru numaralandırırsak, metil grubu 5. karbonda yer alır. (Yani $C_1-C_2-C_3-C_4-C_5(CH_3)-C_6-C_7-C_8$)
- Eğer zinciri sağdan sola doğru numaralandırırsak, metil grubu 4. karbonda yer alır. (Yani $C_8-C_7-C_6-C_5(CH_3)-C_4-C_3-C_2-C_1$)
- Kurala göre, sübstitüentin en küçük numarayı alması gerektiğinden, sağdan sola numaralandırma doğru olandır. Bu durumda metil grubu 4. karbondadır.
- Adım 3: Sübstitüentleri Belirleme ve Adlandırma
- Ana zincire bağlı olan grup bir $CH_3$ grubudur. Bu gruba "metil" denir.
- Metil grubu, az önce belirlediğimiz gibi, 4. karbonda yer almaktadır.
- Adım 4: Bileşiği Adlandırma
- Sübstitüentin yerini ve adını, ardından ana zincirin adını yazarız.
- Bu durumda, bileşiğin adı 4-metiloktan'dır.
Şimdi seçenekleri kontrol edelim:
- A) Ana zincir 8 karbonludur ve bileşiğin adı 5-metiloktandır (Ana zincir uzunluğu doğru, ancak metil grubunun konumu yanlış numaralandırılmıştır).
- B) Ana zincir 9 karbonludur ve bileşiğin adı 4-metilnonandır (Ana zincir uzunluğu yanlış).
- C) Ana zincir 8 karbonludur ve bileşiğin adı 4-metiloktandır (Hem ana zincir uzunluğu hem de adlandırma tamamen doğrudur).
- D) Ana zincir 9 karbonludur ve bileşiğin adı 5-metilnonandır (Ana zincir uzunluğu yanlış).
Bu adımları takip ettiğimizde, doğru seçeneğin C olduğunu görüyoruz.
Cevap C seçeneğidir.
