7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil, bir durum bildirmektedir?
A) Çocuklar bahçede koşuyor
B) Kuşlar gökyüzünde uçuyor
C) Öğrenciler sınıfta oturuyor
D) Yağmur şiddetle yağıyor
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda fiillerin anlam özelliklerini, özellikle de "durum fiili" kavramını anlamamız gerekiyor. Fiiller, bildirdikleri anlama göre üç ana gruba ayrılır:
- 1. İş (Kılış) Fiilleri: Bir nesneyi etkileyen, bir işi veya eylemi anlatan fiillerdir. Bu fiiller "neyi?" veya "kimi?" sorularına cevap verebilir, yani nesne alabilirler. (Örnek: okumak, yazmak, yemek)
- 2. Durum Fiilleri: Öznenin içinde bulunduğu durumu, hali veya pozisyonu anlatan fiillerdir. Nesne almazlar ("neyi?" veya "kimi?" sorularına cevap vermezler). Bir hareketten ziyade bir hali belirtirler. (Örnek: oturmak, uyumak, gülmek, ağlamak)
- 3. Oluş Fiilleri: Öznenin iradesi dışında gerçekleşen, zamanla meydana gelen değişimi anlatan fiillerdir. Nesne almazlar. (Örnek: büyümek, sararmak, paslanmak, acıkmak)
Şimdi seçenekleri bu bilgiler ışığında inceleyelim:
- A) Çocuklar bahçede koşuyor: "Koşmak" fiili, çocukların yaptığı bir hareketi, bir eylemi ifade eder. "Neyi koşuyor?" sorusuna cevap vermediği için iş fiili değildir, ancak bir durumu değil, aktif bir hareketi bildirdiği için durum fiili olarak kabul edilmez. Daha çok bir kılış (eylem) fiilidir.
- B) Kuşlar gökyüzünde uçuyor: "Uçmak" fiili de kuşların yaptığı bir hareketi, bir eylemi ifade eder. "Neyi uçuyor?" sorusuna cevap vermediği için iş fiili değildir, ancak bir durumu değil, aktif bir hareketi bildirdiği için durum fiili olarak kabul edilmez. Bu da bir kılış (eylem) fiilidir.
- C) Öğrenciler sınıfta oturuyor: "Oturmak" fiili, öğrencilerin o anki pozisyonunu, halini yani bir durumunu anlatır. "Neyi oturuyor?" sorusuna cevap vermez ve bir hareketten ziyade bir hali, bir pozisyonu belirtir. Bu, tam olarak bir durum fiilinin tanımına uyar.
- D) Yağmur şiddetle yağıyor: "Yağmak" fiili bir doğa olayını, bir oluşu veya bir hareketi ifade eder. "Neyi yağıyor?" sorusuna cevap vermez. Bu fiil, bir durumdan ziyade bir olayın gerçekleşmesini anlatır.
Yukarıdaki açıklamalara göre, "oturmak" fiili öznenin içinde bulunduğu hali, pozisyonu anlattığı için bir durum fiilidir.
Cevap C seçeneğidir.
