8. "Kitabı okuduktan sonra arkadaşına ödünç verdi." cümlesindeki fiillerin özellikleri hangi seçenekte doğru verilmiştir?
A) Okumak - geçişsiz, vermek - geçişli
B) Okumak - geçişli, vermek - geçişsiz
C) Okumak - geçişli, vermek - geçişli
D) Okumak - geçişsiz, vermek - geçişsiz
Sevgili öğrenciler, bu soruda fiillerin özelliklerinden geçişli ve geçişsiz olma durumlarını inceleyeceğiz. Bir fiilin geçişli olup olmadığını anlamak için fiilin başına "onu" zamirini getirmeyi deneyebiliriz. Eğer anlamlı oluyorsa fiil geçişlidir (yani nesne alabilir), anlamsız oluyorsa geçişsizdir (yani nesne alamaz).
- Öncelikle verilen cümlede geçen fiilleri belirleyelim: "Kitabı okuduktan sonra arkadaşına ödünç verdi." Bu cümlede iki temel fiilimiz var: "okumak" ve "vermek".
- Şimdi "okumak" fiilini inceleyelim. Bu fiilin başına "onu" zamirini getirelim: "Onu okumak". Bu ifade anlamlıdır (örneğin, "kitabı okumak", "gazeteyi okumak" gibi).
- Dolayısıyla "okumak" fiili geçişli bir fiildir.
- Sırada "vermek" fiili var. Bu fiilin başına da "onu" zamirini getirelim: "Onu vermek". Bu ifade de anlamlıdır (örneğin, "kalemi vermek", "parayı vermek" gibi).
- Dolayısıyla "vermek" fiili de geçişli bir fiildir.
- Her iki fiilin de geçişli olduğunu tespit ettik. Şimdi seçeneklere bakalım:
- A) Okumak - geçişsiz, vermek - geçişli (Yanlış, çünkü okumak geçişlidir.)
- B) Okumak - geçişli, vermek - geçişsiz (Yanlış, çünkü vermek geçişlidir.)
- C) Okumak - geçişli, vermek - geçişli (Doğru, her iki fiil de geçişlidir.)
- D) Okumak - geçişsiz, vermek - geçişsiz (Yanlış, her iki fiil de geçişlidir.)
Gördüğümüz gibi, cümlede geçen "okumak" ve "vermek" fiillerinin her ikisi de nesne alabilen, yani geçişli fiillerdir.
Cevap C seçeneğidir.
