Sevgili öğrenciler,
Bu soru, bitki ve hayvan hücrelerinin mitoz bölünme süreçleri arasındaki temel farklardan birini anlamamızı istiyor. Mitoz, bir hücreden iki özdeş yavru hücre oluşmasını sağlayan bir çekirdek bölünmesi sürecidir. Ancak bu süreç, hücre tipine göre bazı farklılıklar gösterir.
- A) Sentriyol: Sentriyoller, hayvan hücrelerinde ve bazı alt bitki türlerinde (örneğin eğrelti otları) bulunan, iğ ipliklerinin oluşumunda rol oynayan organellerdir. Ancak yüksek bitki hücrelerinde sentriyol bulunmaz. Bitki hücreleri, iğ ipliklerini sentriyoller olmadan, mikrotübül düzenleyici merkezler (MTOC'lar) aracılığıyla oluşturur. Dolayısıyla sentriyol, bitki hücresinde oluşan bir yapı değildir, aksine hayvan hücrelerinde bulunup bitki hücrelerinde genellikle bulunmayandır.
- B) İğ iplikleri: İğ iplikleri (mikrotübüllerden oluşan yapılar), hem bitki hem de hayvan hücrelerinde kromozomların ayrılmasını sağlayan temel yapılardır. Her iki hücre tipinde de oluşur, ancak oluşum mekanizmaları (sentriyol varlığı/yokluğu) farklılık gösterir. Soru, "oluşan yapı"yı sorduğu için, iğ iplikleri her ikisinde de oluşur.
- C) Orta lamel: Mitoz bölünmeyi takip eden sitoplazma bölünmesi (sitokinez) sırasında, bitki hücrelerinde hücre duvarının varlığı nedeniyle boğumlanma (cleavage furrow) gerçekleşmez. Bunun yerine, golgi aygıtından gelen kesecikler hücrenin ekvator düzleminde birleşerek bir hücre plağı (cell plate) oluşturur. Bu hücre plağı daha sonra gelişerek yeni hücre duvarının temelini ve iki yavru hücreyi birbirine bağlayan "orta lamel"i oluşturur. Orta lamel, pektin açısından zengin, yeni oluşan bitki hücrelerini bir arada tutan ilk yapıdır. Hayvan hücrelerinde hücre duvarı olmadığı için bu yapı oluşmaz. Bu, bitki hücrelerine özgü bir oluşumdur.
- D) Çekirdek zarı: Çekirdek zarı, mitozun profaz evresinde parçalanır ve telofaz evresinde yeniden oluşur. Bu süreç, hem bitki hem de hayvan hücrelerinde benzer şekilde gerçekleşir. Dolayısıyla, bitki hücresine özgü bir oluşum değildir.
Bu bilgiler ışığında, bitki hücrelerinde mitoz bölünme sırasında hayvan hücrelerinden farklı olarak oluşan yapı orta lameldir. Bu yapı, bitki hücrelerinin sitokinezinde hücre duvarının oluşumunun ilk adımıdır ve hayvan hücrelerinde görülmez.
Cevap C seçeneğidir.
