Bir öğrenci solunum sistemi ile ilgili aşağıdaki deney düzeneğini hazırlıyor:
- I. kaba: Kireç suyu
- II. kaba: CO₂ sensörü
- III. kaba: Oksijen sensörü
Deney tüpüne konan canlı bir organizmanın solunumu sonucunda hangi kaplardaki değişimler solunumun hem oksijen tüketimi hem de karbondioksit üretimi olduğunu kanıtlar?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
Bu deney düzeneği, canlı bir organizmanın solunum sürecini gözlemlemek için tasarlanmıştır. Solunum, canlıların enerji üretmek için besin maddelerini parçaladığı hayati bir süreçtir. Aerobik solunumda bu süreçte oksijen ($O_2$) tüketilir ve karbondioksit ($CO_2$) üretilir.
- I. kap (Kireç suyu): Kireç suyu (kalsiyum hidroksit, $Ca(OH)_2$), karbondioksit ($CO_2$) ile tepkimeye girdiğinde bulanır. Bu bulanıklık, ortamda $CO_2$ gazının varlığını ve miktarının arttığını gösterir. Yani, I. kaptaki değişim $CO_2$ üretimini kanıtlar.
- II. kap ($CO_2$ sensörü): Bu sensör, ortamdaki karbondioksit ($CO_2$) miktarını doğrudan ölçer. Eğer canlı organizma solunum yapıyorsa, ortamdaki $CO_2$ miktarı artacak ve sensör bu artışı kaydedecektir. Bu da $CO_2$ üretimini kanıtlar.
- III. kap (Oksijen sensörü): Bu sensör, ortamdaki oksijen ($O_2$) miktarını doğrudan ölçer. Canlı organizma solunum yaparken oksijen tükettiği için, ortamdaki $O_2$ miktarı azalacak ve sensör bu azalmayı gösterecektir. Bu da $O_2$ tüketimini kanıtlar.
Soru, "solunumun hem oksijen tüketimi hem de karbondioksit üretimi olduğunu kanıtlar" ifadesine odaklanmaktadır.
- I. ve II. kaplardaki değişimler (kireç suyunun bulanması ve $CO_2$ sensörünün değerinin artması), canlı organizmanın karbondioksit ($CO_2$) ürettiğini kesin olarak gösterir.
- Canlı bir organizmanın $CO_2$ üretmesi, onun solunum yaptığının en temel ve yaygın göstergesidir. Biyolojide, canlı organizmaların gerçekleştirdiği solunum süreci (özellikle aerobik solunum), tanımı gereği oksijen ($O_2$) tüketimi ve $CO_2$ üretimi süreçlerini içerir.
- Dolayısıyla, I ve II. kaplar aracılığıyla $CO_2$ üretiminin kanıtlanması, solunumun gerçekleştiğini ve bu sürecin doğal bir parçası olarak $O_2$ tüketiminin de olduğunu kanıtlar niteliktedir. Bu iki gözlem, solunumun temel ürününü tespit ederek sürecin tamamına işaret eder.
Bu nedenle, I ve II. kaplardaki değişimler, canlı organizmanın solunum yaptığını ve bu solunumun hem karbondioksit üretimi hem de oksijen tüketimi içerdiğini kanıtlamak için yeterli kabul edilir.
Cevap C seçeneğidir.
