Bir bitki hücresinde;
- Mitokondride: $\ce{C6H12O6 + 6O2 -> 6CO2 + 6H2O + ATP}$
- Kloroplastta: $\ce{6CO2 + 6H2O -> C6H12O6 + 6O2}$
reaksiyonları gerçekleşmektedir.
Bu reaksiyonlar için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Sevgili öğrenciler, bu soruda bitki hücrelerinde gerçekleşen iki önemli metabolik olayı, yani oksijenli solunum ve fotosentezi inceliyoruz. Her bir reaksiyonu ve seçenekleri dikkatlice değerlendirerek doğru cevaba ulaşalım.
Birinci Reaksiyon (Mitokondride): $\ce{C6H12O6 + 6O2 -> 6CO2 + 6H2O + ATP}$
Bu reaksiyon, glikozun ($\ce{C6H12O6}$) oksijen ($\ce{O2}$) ile parçalanarak karbondioksit ($\ce{CO2}$), su ($\ce{H2O}$) ve enerji (ATP) üretildiği süreçtir. Bu, oksijenli solunumun genel denklemidir ve bitki hücrelerinde mitokondride gerçekleşir.
İkinci Reaksiyon (Kloroplastta): $\ce{6CO2 + 6H2O -> C6H12O6 + 6O2}$
Bu reaksiyon, karbondioksit ($\ce{CO2}$) ve suyun ($\ce{H2O}$) kullanılarak glikoz ($\ce{C6H12O6}$) ve oksijen ($\ce{O2}$) üretildiği süreçtir. Bu, fotosentezin genel denklemidir ve bitki hücrelerinde kloroplastta gerçekleşir.
A) İlk reaksiyon oksijenli solunumdur:
Yukarıda da belirttiğimiz gibi, birinci reaksiyon glikozun oksijenle parçalanarak enerji üretildiği oksijenli solunum sürecini temsil eder. Bu ifade doğrudur.
B) İkinci reaksiyon fotosentezdir:
İkinci reaksiyon, karbondioksit ve su kullanılarak glikoz ve oksijen üretildiği fotosentez sürecini temsil eder. Bu ifade de doğrudur.
C) Her iki reaksiyonda da ATP üretilir:
Birinci reaksiyon olan oksijenli solunumda, enerji taşıyıcısı olan ATP doğrudan üretilir ve denklemde gösterilmiştir. Ancak ikinci reaksiyon olan fotosentezin genel denkleminde ATP, net bir ürün olarak gösterilmez. Fotosentez sırasında ışık enerjisi kullanılarak ATP üretilir (ışığa bağımlı reaksiyonlar), ancak bu ATP hemen kloroplast içinde glikoz sentezinde (ışıktan bağımsız reaksiyonlar) tüketilir. Yani, fotosentezin amacı glikozda kimyasal enerji depolamak olup, net ATP üretimi değildir. Bu nedenle, her iki reaksiyonda da net ATP üretildiğini söylemek yanlıştır.
D) Reaksiyonlar birbirinin tersidir:
Birinci reaksiyonun ürünleri (karbondioksit, su, glikozdan enerji) ile ikinci reaksiyonun reaktanları (karbondioksit, su) ve birinci reaksiyonun reaktanları (glikoz, oksijen) ile ikinci reaksiyonun ürünleri (glikoz, oksijen) arasında bir ters ilişki vardır. Oksijenli solunum glikozu parçalarken, fotosentez glikozu sentezler. Bu ifade doğrudur.
Bu değerlendirmeler sonucunda, yanlış olan ifadenin C seçeneği olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap C seçeneğidir.
