9. "Bu güzel şarkıyı kimin yazdığını merak ediyorum." cümlesinin ögeleri aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
A) Belirtili Nesne - Yüklem
B) Özne - Nesne - Yüklem
C) Belirtisiz Nesne - Yüklem
D) Dolaylı Tümleç - Yüklem
Merhaba sevgili öğrenciler, bu soruda bir cümlenin ögelerini doğru bir şekilde ayırmayı öğreneceğiz. Cümle ögelerini bulurken izlememiz gereken adımları birlikte uygulayalım:
- 1. Adım: Yüklemi Bulmak
Cümle ögelerini bulmaya her zaman yüklemden başlarız. Yüklem, cümlede bildirilen işi, oluşu, durumu veya yargıyı ifade eden çekimli fiil veya ek fiil almış kelime grubudur.
- "Bu güzel şarkıyı kimin yazdığını merak ediyorum." cümlesinde yargıyı bildiren ifade "merak ediyorum"dur. Bu ifade, "merak etmek" fiilinin şimdiki zaman birinci tekil şahıs çekimidir. O halde, "merak ediyorum" cümlenin yüklemidir.
- 2. Adım: Özneyi Bulmak
Yükleme "kim?" veya "ne?" sorularını sorarak özneyi buluruz.
- "Merak eden kim?" diye sorduğumuzda, cümlede açıkça belirtilmese de "ben" cevabını alırız. Bu bir gizli öznedir. Ancak seçeneklerde gizli özne yer almadığı için diğer ögelere odaklanacağız.
- 3. Adım: Nesneyi Bulmak
Yükleme sorulan "neyi?", "kimi?" veya "ne?" soruları nesneyi buldurur. Eğer nesne, belirtme hal eki (-i, -ı, -u, -ü) almışsa belirtili nesne; almamışsa belirtisiz nesnedir.
- Yüklemimiz "merak ediyorum". Şimdi nesneyi bulmak için sorumuzu soralım: "Neyi merak ediyorum?"
- Cevap: "Bu güzel şarkıyı kimin yazdığını" ifadesidir.
- Dikkat ederseniz, "yazdığını" kelimesi, "-ı" belirtme hal ekini almıştır (yaz-dık-ı-nı). Bu ek, bu kelime grubunun bir belirtili nesne olduğunu gösterir. Dolayısıyla, "Bu güzel şarkıyı kimin yazdığını" ifadesi cümlenin belirtili nesnesidir.
- 4. Cümle Ögelerini Birleştirmek
Yaptığımız analiz sonucunda cümlenin ögeleri şu şekildedir: "Bu güzel şarkıyı kimin yazdığını" (Belirtili Nesne) - "merak ediyorum" (Yüklem).
Bu sıralama, A seçeneğinde verilen "Belirtili Nesne - Yüklem" ile birebir uyuşmaktadır.
Cevap A seçeneğidir.
